ორშ. - პარ.: 10:00-18:00 / შაბ.: 10:00-14:00

  • რუსული
  • ქართული
  • ინგლისური


0322 42 42 52   სტაციონარი 24/7

IMG_1622 copy

50 კითხვა გაუტკივარების შესახებ

სამშობიაროდ მისულ ყველა ქალს უდაოდ სურს მისი პატარის დაბადების პროცესმა ჩაიაროს  შეფერხების გარეშე, რომ თავად მიიღოს ნაკლები ტკივილი და ბავშვი დაიბადოს ჯანმრთელი და ძლიერი. დასანანია, რომ ბუნების კანონი იმგვარად არეგულირებს მშობიარობის პროცესს, რომ ქალისთვის მას მოაქვს ჯერ ტანჯვა და მხოლოდ ამის შემდეგ ის უსაზღვრო ბედნიერება, რასაც დედობა ჰქვია.

Picture1მსოფლიოს ბევრ წამყვან სამეანო კლინიკაში და ასევე სპეციალურ სკოლებში,  მასტერკლასებსა და  ლექციებს, რომელიც ტარდება ანესთეზიოლოგიის მეთოდების შესახებ ორსული ქალებისთვის, ბევრი   ლექტორი იწყებს ცნობილი იტალიელი მხატვრის პაოლო კალიარის, იგივე ვერონეზეს  (იტალიურად ვერონელი) ცნობილი სურათით „ევას შექმნა“. სადაც ნაჩვენებია ერთ-ერთ გორაკზე როგორ ყავს ”გადაყვანილი“ ღმერთს  „ადამი“ ძილში და მისი ნეკნისგან  როგორ  შექმნა „ევა“.ამ სურათის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ ჰუმანიზმი ადამიანსთვის ყოველთვის თანმხლები,დამახასიათებელი იყო. დედამიწაზე სიცოცხლის არსებობიდან ყველა ხალხებს ჰქონდათ მისწრაფება თუ როგორ დახმარებოდნენ ტანჯულ ადამიანებს, მათ  შორის ორსულ ქალებს, რომლებიც აჩენდნენ ბავშვებს, როგორ შეემსუბუქებინათ და დაეთრგუნათ მათი ტანჯვა და ტკივილი. მედიცინის ისტორია გვიყვება ამ საიდუმლოებების შესახებ.

სხვად სხვა წლებში ამ საკითხთან მიდგომები იყო სხვადასხვაგვარი:

  • ინდოეთში შორეულ წარსულში მშობიარე ქალისათვის ტკივილის შეგრძნებების შემსუბუქებას ცდილობდნენ ხის ნახშირის ბოლის შესუნთქვით.
  • აფრიკული ტომები იგივე მიზნისთვის  იყენებდნენ სხვადასხვა გასაბრუებელ სასმელებს.
  • მსოფლიოს ანტიკური ხანის ხალხები, გერმანული და  რომანული ტომები იყენებდნენ სხვადასხვა შელოცვებს, მსხვერპლშეწირვას, ამულეტებს კეთილი სულების კეთილგანწყობის მოსაპოვებლად და ბოროტი სულების განსადევნად. მიაჩნდათ, რომ ეს ხელს უწყობდა მშობიარობის მშვიდობიან წარმართვას და მშობიარესთვის ტანჯვის შემსუბუქებას.
  • რუსეთში გავრცელებული იყო ასეთი წეს-ჩვეულება, თუკი რამ  გადანასკვული იყო,  უნდა გაეხსნათ, ასევე  ყველაფერი ჩაკეტილი უნდა გაეღოთ, ქალისთვის უნდა გაეშალათ ნაწნავები, მოეხსნათ თითიდან ბეჭდები და სხვა. ვარაუდობდნენ, რომ ასეთი ქმედებები ხელს უწყობდა მშობიარესთვის ტანჯვის შემსუბუქებას და მშობიარობის დაჩქარებას. მაგრამ ქრისტიანობის გავრცელებასთან ერთად მშობიარობის ტკივილთან ბრძოლის ამგვარი მეთოდები მივიწყებული იქნა, წარმოიშვა წარმოდგენები ტანჯვის გარდაუვალობაზე და სამშობიარო ტკივილების განხილვა დაიწყეს როგორც   გამყიდველი “ევას“ცოდვებისთვის სამაგიეროს გადახდა.
  • როგორ იქცეოდნენ ჩვენთან, საქართველოში? როგორ ართმევდნენ ჩვენი წინაპრები თავს ამ ტკივილს და  შიშს? აღმოჩნდა, რომ ღვინით. ღვინოს იყენებდა ჩვენი წინაპარი როგორც ტკივილის გასაყუჩებლად, ასევე ჭრილობების ჩამოსაბანად, დასამუშავებლად, დეზინფექციისთვის.  როგორი სურათია დღეს? რა გზა გაიარა მედიცინამ და რა უნდა ვიცოდეთ გაუტკივარების თანამედროვე მეთოდების შესახებ? ამ თემაზე ბევრი გამოხმაურებაა ინტერნეტით, როგორც დადებით ასევე უარყოფით მხარეებზე, ისმება ბევრი კითხვა და არსებობს გამაოგნებელი, რეალობას მოკლებული მითები.

რამდენად სწორია საზოგადოების წარმოდგენა იმის შესახებ, რომ ეპიდურული გაუტკივარების შემდეგ შეიძლება დაზიანდეს ზურგის ტვინი და ქალი დარჩეს ინვალიდი ან ეპიდურული პუნქციის შემდეგ ქალს  რამოდენიმე წლის განმავლობაში დარჩეს წელის ტკივილები. რამდენად სწორია შეხედულება, რომ გაუტკივარებული ქალი ვეღარ მონაწილეობს მშობიარობის პროცესში და ხშირდება ინსტრუმენტული ჩარევის და საკეისრო კვეთის რისკი?

ამ და საზოგადოებისთვის სხვა  საინტერესო  კითხვებთან დაკავშირებით ვესაუბრებით დავით დავარაშვილის კლინიკის ანესთეზიოლოგიური სამსახურის უფროსს ბატონ ზურაბ ქუფარაშვილს.

 

  1. ბატონო ზურაბ, რატომ ჭირდება მშობიარობას გაუტკივარება , იქნებ საერთოდ არ არის ამის გაკეთება  საჭირო?

Picture3აღმოჩნდა რომ საჭიროა. მშობიარობა, ეს არის ერთადერთი ფიზიოლოგიური პროცესი, რომლის თანმხლებია  მნიშვნელოვანი ხასიათის ტკივილი.მშობიარობის პერიოდში ტკივილის  არსებობა ქალის ორგანიზმში ეს ნორმალური მოვლენაა და არ არსებობს  სისტემა  რომელიც  ამ ტკივილს წინ აღუდგება. ტკივილი ეს სუბიექტური შეგრძნებაა, ამიტომაც მას ყველა აღიქვამს ინდივიდუალურად. აქედან გამომდინარე, ის შეხედულებები, რომლებიც ესმით ქალებს თავიანთი მეგობრებისგან, გარშემომყოფებისგან, კითხულობენ ინტერნეტში  და ასე შემდეგ, ბუნებრივია, რომ  ეს მათი პირადი შთაბეჭდილებებია. ამიტომ თქვენ თავზე ამის პროეცირება  არ    არის საჭირო, ყველაფერი ინდივიდუალურია, თუნდაც იმის გათვალისწინებით, რომ ერთსადაიმავე ქალს პირველი მშობიარობა მეორესგან შეიძლება განსხვავებული ჰქონდეს.

მშობიარობის დროს  ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია  ქალის თვითშეგრძნების მომენტი. ტკივილი არის შეგრძნება, მაგრამ თვითშეგრძნებაც ძალიან მოქმედებს ტკივილის აღქმაზე მშობიარობის დროს. მაგალითად თუ შევადარებთ პაციეტს, რომელიც არის გამოძინებული, ნაკვები, რომელსაც ასე რომ ვთქვათ  არაფერი არ აწუხებს და ნორმალური თვითშეგრძნებითაა, ასეთი ქალები ნაკლებად აღიქვამენ სამშობიარო შეტევებს, ვიდრე  პაციენტები, რომელნიც გამოუძინებლები, გადაღლილები, აფორიაქებულები და ნაკვები არ არიან. სწორედაც გაუტკივარების ბევრი მეთოდი მიმართულია მშობიარობის დაწყების დროს თვითშეგრძნების გაუმჯობესებისკენ. რაც უფრო დიდხანს გრძელდება მშობიარობა, მით უფრო ნაკლებად რჩება ქალს ტკივილის  შეგრძნებებთან  გამკლავების შესაძლებლობა. როგორც უკვე ზევით აღვნიშნე, ტკივილი ეს სუბიექტური შეგრძნებაა. გტკივათ თქვენ და არა მე, ხომ? მე შემიძლია თქვენ უბრალოდ დაგიჯეროთ, დაჯერება საჭიროა, პაციენტს რომ ენდობოდე ესეც საჭიროა, მაგრამ აქ განსხვავება იმაშია, თუ  როგორ აფასებს ექიმი პაციენტისგან განსხვავებით ამ ტკივილის შეგრძნებას. ამის შესაფასებლად ექიმებისთვის არსებობს  გარკვეული სქემები და ცხრილები. იმ სამეანო და არა მარტო სამეანო, სხვა კლინიკებშიც სადაც ექიმებმა  ტკივილის შეფასება იციან, მათ ტკივილის მართვის პრობლემა არ უჩნდებათ.

მშობიარობის პროცესში წარმოქმნილი ტკივილი შედარებულია რამდენიმე მსხვილი ძვლის ერთდროული მოტეხილობის ტკივილის აღქმასთან. მშობიარობის დროს წარმოქმნილ ტკივილზე ძლიერ ტკივილად გამოყოფენ და აღნიშნავენ მხოლოდ კიდურის ამპუტაციისას წარმოშვებული ტკივილს. 10 (ათი) ბალიან სისტემაში  ეს ტკივილი შეესაბამება 10-ბალს.

მშობიარობის პროცესში წარმოქმნილ ტკივილებს ქალი მიჰყავს ძლიერ გადაღლამდე. ეს გასაგებია, იმიტომ რომ ქალი ხომ ხუთ წუთში არ მშობიარობს. პირველ ჯერზე მშობიარეებში მშობიარობის პროცესი გრძელდება  8-12 საათი და მეტიც, ეს ნორმალურია. ისიც გასაგებია, რომ ქალს მთლიანად ამ დროის განმავლობაში არ სტკივა, მხოლოდ ამ დროის დიდ ნაწილში ხდება ტკივილის შეგრძნებები. ტკივილს მიჰყავს მშობიარე გადაღლამდე, როცა არის გადაღლა ქვეითდება  ტკივილის ზღურბლი. ყველა ადამიანს აქვს თავისი ტკივილის ზღურბლი. ჩვენ შეგვიძლია მოვითმინოთ, მაგრამ როდესაც ამ  ზღურბლს გადავაბიჯებთ ტკივილის მოთმენა შეუძლებელი ხდება. რაც უფრო მეტად ვართ გადაღლილები, მით უფრო დაბალია ტკივილის ზღურბლი და ადვილად გადასაბიჯებელია მასზე. ამიტომაც გადაღლილობას მივყავართ იქამდე, რომ ტკივილის ზღურბლი ქვეითდება და ქალს, რომელსაც სტკიოდა არც თუ ისე ძალიან, ეს ტკივილი ბევრად უძლიერდება, რომელიც იწვევს მასში შიშს, განგაშსა და სტრესს. მშობიარობის ტკივილიდან გამოწვეული  სტრესის ფონზე დედის ორგანიზმში გამოიყოფა დიდი რაოდენობით სტრესის ჰორმონები, კატექოლამინების კონცენტრაცია მნიშვნელოვნად მატულობს. მაგ: ადრენალინის დონე სისხლის პლაზმაში მატულობს თითქმის 300-600%, ნორადრენალინის 200-400%, კორტიზოლის 200-300% იმ პარამეტრებთან შედარებით, რომელიც ქალს ჰქონდა მშობიარობამდე. ქალის ორგანიზმში ვითარდება ქრონიკული სტრესის მდგომარეობა,რომელიც თან ახლავს მშობიარობის მთელ პერიოდში. ყოველივე  ეს წარმოქმნის სამშობიარო მოქმედების ანომალიებს, საშვილოსნოს და სისხლძარღვების სპაზმს, ფუჭდება  ნაყოფის ოქსიგენაცია, საშვილოსნოს  და პლაცენტის  სისხლის  მიმოქცევის დარღვევა ხდება თითქმის 50%, ძლიერდება გულის წუთგადმოსროლა, მარცხენა პარკუჭზე დატვირთვა, მატულობს არტერიული წნევა და ც.ვ.წ, ჟანგბადის მოხმარება დედის ორგანიზმში იზრდება, წარმოიშვება არტერიოლების სპაზმი, რის შედეგადაც ზარალდება ბავშვი, ამიტომაც ტკივილის ეს ჯაჭვური რეაქცია გაწყვეტილი და დარღვეული უნდა იყოს.

 

  1. რა მეთოდები არსებობს მშობიარობის ტკივილის შესამსუბუქებლად თანამედროვე ანესთეზიოლოგიურ პრაქტიკაში?

მთლიანობაში ეს მეთოდები შეიძლება დაყოფილი იყოს მედიკამენტოზური და არამედიკამენტოზური  ანუ პროფილაქტიკურ მეთოდებად. მათში  პირველ ადგილზეა ანუ ყველაზე ეფექტურია ქალის ანტენატალური ანუ ფსიქოპროფილაქტიკური მომზადება-“continuous  labor  support”, ქალისთვის ზუსტი ინფორმაციის მიწოდება, ფსიქოლოგიური განწყობა, თუ რა ელოდება მას მშობიარობის პროცესში, რომ მშობიარობა მისთვის შოკად არ იქცეს, განსაკუთრებით თუ ქალი პირველად მშობიარობს, როგორც ამბობენ: „ვინც ინფორმირებულია, ის სარგებელ პოზიციაშია“. შემდეგ მოდის არაფარმაკოლოგიური მეთოდი. ამაში შედის: გიპნოზი, ელექტროანალგეზია, აკუპუნქტურა, არომა-თერაპია, მყუდრო პალატა, თბილი    ვანები, ბურთი-FIT BOOL, სასიამოვნო მუსიკის მოსმენა მშობიარობის დროს. ეს ყველაფერი კარგია.ზოგადი დახასიათება ამ მეთოდების არის ის, რომ ისინი უსაფრთხო არიან,  ამ მეთოდებს უარყოფითი კუთხით ახასიათებთ ნაკლებად ეფექტურობა. თუ ქალს აქვს ძლიერი ტკივილები, ძნელად წარმოსადგენია, რომ მას მუსიკის ჰანგები დაამშვიდებს, აქ  უკვე საჭიროა უფრო  სერიოზული ქმედება.

მეორე მეთოდი,  რომელიც ჩვენთან შემოვიდა დასავლეთის ქვეყნებიდან, არის პარტნიორული მშობიარობა: მეუღლის, დედის, მეგობრის დასწრება მშობიარობაზე და ა.შ.  ფარმაკოლოგიური მეთოდები, მასში შედის: ი/ვ, ინჰალაციური, ზოგადი ანესთეზია და რეგიონალური ანესთეზია, რომელიც დღეისათვის ყველაზე უსაფრთხო და გამოყენებადია. რეგიონალურ გაუტკივარებაში შედის: სპინალური ანესთეზია, ეპიდურული  ანესთეზია და კომბინირებული სპინალურ-ეპიდურული ანესთეზია. ასევე  ბუნებრივი მეთოდი ანუ  სწორი სუნთქვა მშობიარობის დროს. ადამიანში რაიმე სახის “ჯადოსნური” სუნთქვა არ არსებობს, არსებობს ორი მოქმედება: ჩასუნთქვა და ამოსუნთქვა, მაგრამ აქ მნიშვნელოვანია სუნთქვის რითმი, თუ ქალი მტკივნეული შეტევების დროს სწორედ  სუნთქავს, ამით  ფილტვებში ჟანგბადი    კარგად ჩაედინება, პაციენტი აღარ იძაბება და ტკივილის შეგრძნება ისეთი აღარ აქვს, როგორიც ქონდა დასაწყისში. მაგრამ დროდადრო შეტევების გაძლიერების ფონზე ტკივილის ინტენსივობა მაინც მატულობს და დგება დრო  რომელიმე მედიკამენტური ჩარევის დაწყებისა.  ამ სიტუაციაში „ოქროს“ სტანდარტად აღიარებულია ეპიდურული ანალგეზია. სწორი იქნება,  გამოვიყენოთ ტერმინი ანალგეზია, იმიტომ რომ ანალგეზია არის ზუსტად გაუტკივარება, ხოლო ანესთეზია ნიშნავს ყველანაირი მგრძნობელობის გათიშვას. ანუ ეს პირდაპირ ნიშნავს ტკივილის მოხსნას და რაც შეიძლება მინიმალურად სხვა გვერდითი მოტორული თუ სიმპათიკური ბლოკადების განვითარებას.

 

  1. ეს მეთოდები მარტო ჩვენთან არის მიღებული და გამოყენებადი თუ მთელ მსოფლიოშია ეს პოპულარული?

ამერიკა, საფრანგეთი, ინგლისი, ისრაელი ეს ქვეყნები ლიდერებია ეპიდურული ანალგეზიით მშობიარობის გაუტკივარებაში. ამერიკის შეერთებულ  შტატებში რანდომიზირებული გამოკვლევები ჩატარდა 100 000 ქალზე. შესწავლილი იქნა სამეანო პრაქტიკა და აღმოჩნდა, რომ პრაქტიკულად 90% და მეტი ქალების, რომლებიც მიდიან სამშობიაროდ, თავისთავად ღებულობენ ეპიდურულ ანალგეზიას, როგორც გაუტკივარების მეთოდს. არსებობს ასევე სტატისტიკა იმის შესახებ, რომ ვინც მშობიარობის საწყის ეტაპზე უარი განაცხადა ეპიდურულ გაუტკივარებაზე და არჩია ფიზიოლოგიური მშობიარობა, მათგანაც 90%-მა მაინც მოითხოვა მშობიარობის დამთავრება ეპიდურული ანალგეზიით.

 

  1. რამდენადაც ვიცით, ეპიდურულ ანესთეზიას არ იყენებენ იაპონიასა და ჰოლანდიაში?

იყენებენ, უბრალოდ ისეთი პოპულარული არ არის მაგალითად,  როგორც:  ამერიკაში, ინგლისში, საფრანგეთში, ისრაელში და სხვა…

მე ზევით უკვე შევეხე ადამიანის  ტკივილის ზღურბლის საკითხს. ამ შემთხვევაში მოდით ვთქვათ ასე: ჩვენ ტკივილის ზღურბლი გვაქვს სამი. აზიელ ქალებს ტკივილის ზღურბლი ბევრად მაღალი აქვთ ვიდრე თეთრკანიან ადამიანებს. შავკანიან ადამიანებს და ლათინოსებს ძალიან დაბალი  ტკივილის ზღურბლი აქვთ, ასე რომ ვთქვათ, მათ ხელით ვერც კი  შეეხები. ისმის კითხვა: როგორ უნდა მოვიქცეთ ამ შემთხვევაში? ისინი ხომ ჰოლლანდიაშიც ცხოვრობენ, რა ვუთხრათ? ვუთხრათ, რომ უნდა მოითმინონ? ეს ხომ არასწორი მიდგომაა.

33223რაც შეეხება  იაპონიას იქ მშობიარობის გაუტკივარების კვლევის 25%-იანი სტატისტიკა იყო. როცა შეკითხვა დაუსვეს იაპონელ ექიმებს, რატომ არის თქვენთან ასეთი დაბალი მაჩვენებელი,  იაპონია ხომ მაღალგანვითარებული ქვეყანაა? მათ  თქვეს, რომ მშობიარობის თანხას იხდის სახელმწიფო, ხოლო მშობიარობის ეპიდურული გაუტკივარების საფასური არის მშობიარობის დამატებითი კომფორტის ოფცია და მშობიარემ ამისთვის დამატებითი თანხა უნდა გადაიხადოს, რომელიც საკმაოდ მნიშვნელოვანია. ამიტომაც იაპონიაში ჭეშმარიტი „სამურაების“ ქალიშვილებს ურჩევნიათ მოითმინონ მშობიარობის ტკივილები. ეს არ არის ჰუმანური და ამ გზის გაგრძელება მიუღებელია.

 

  1. ბატონო ზურაბ, არსებობს ქალების გარკვეული კონტინგენტი რომლებიც თავს იკავებენ მშობიარობის გაუტკივარებისგან. რას ფიქრობთ ამის შესახებ? 

გაუგებარია, რატომ უნდა  იტანჯებოდეს ქალი მშობიარობის დროს. ყველას რა ისეთიდაწყნარებული და კარგი ცხოვრება აქვს, რომ ამ ქვეყნად  ახალი სიცოცხლის მოვლენისათვის ის  აუცილებლად უნდა დაიტანჯოს? თუ ეს რაღაცის მაჩვენებელია? ამერიკის შეერთებულ შტატებში სამშობიარო მოქმედებების გაუტკივარებისთვის ეპიდურული ანალგეზია გამოიყენება უკვე 50 წელია. ყველა ამერიკელმა ქალმა იცის ის, რომ მშობიარობამ მას უნდა მოუტანოს სიხარული  და  არა ტკივილი, ყვირილი და  ტანჯვა. ტკივილი არ წარმოადგენს მშობიარობის აუცილებელ ნაწილს, ამიტომაც ამერიკელი ქალები სიამოვნებით მიდიან სამშობიაროდ და მშობიარობენ ეპიდურული ანალგეზიით. ქალებმა რომლებმაც იმშობიარეს ეპიდურული ანალგეზიით, 15%-ით ნაკლებად არიან მიდრეკილნი მშობიარობის შემდგომი დეპრესიისა და პოსტ-ტრავმული სინდრომის განვითარებისკენ. ორმოცდაათი წლის წინ როდესაც ჯერ კიდევ არ იყო დანერგილი ეპიდურული ანალგეზია, მშობიარე ქალები ტკივილისგან გამწარებულები ყვიროდნენ რომ „არ გვინდა“ და  პირდაპირი სიტყვის მნიშვნელობით გარბოდნენ  სამშობიარო ბლოკებიდან, მათი დაჭერა ექიმებს უწევდათ-უხდებოდათ სამშობიაროს  კორიდორებში, კიბეებზე და  ლიფტებთან. ხოლო ქალებს, რომლებსაც ნამშობიარები აქვთ ეპიდურული ანალგეზიით,  იმეორებენ მხოლოდ ერთ ფრაზას: ეს იყო ძალინ კარგი, გმადლობთ ექიმო. თუ ქალს სურს, დედად გახდომით მიიღოს სიამოვნება, მაშინ ეპიდურული ანალგეზია არის ზუსტად ეს არჩევანი.

 

  1. როგორ ტარდება ეპიდურული გაუტკივარება?   

ზოგადად უნდა ითქვას, რომ   ტკივილი მშობიარობის დროს წარმოიშვება საშვილოსნოს შეკუმშვის და საშვილოსნოს ყელის გახსნის-გადაჭიმვის  დროს. ამ ტკივილის მოდულაცია ანუ გაანალიზება ხდება მშობიარობის პირველ პერიოდში  გულმკერდის T-10  და წელის L-1  მალის დონეზე, როდესაც ვისცერალური ხასიათის არის ეს ტკივილი, შემდეგ მშობიარობის მეორე პერიოდში უკვე  სომატური ხასიათის ტკივილი ერთვება, როდესაც იწყება  უკვე ჭინთვების პროცესი და  ბავშვის დაბადების პროცესი, აქ  ტკივილის აღქმა  უკვე   ხდება: გულმკერდის T-10  და   S2-S4 (გავას) დონემდე. შესაბამისად, ამ  ტკივილის მოხსნა ნიშნავს რომ გამტარებლობის ამ გზის ნეიროაქსილარული ბლოკადა უნდა მოხდეს ამ არეში. პაციენტებისთვის გასაგები რომ იყოს, სპინალური და ეპიდურული სივრცეები ორივე მდებარეობს ხერხემლის არხში, სპინალური სივრცე არის იქ, სადაც მდებარეობს ზურგის ტვინის სითხე და მისგან გამომავალი ნერვები, ხოლო ეპიდურული სივრცე მდებარეობს ზურგის ტვინის მაგარ გარსსა და ყვითელ იოგს შორის, სადაც ზურგის ტვინი არ მდებარეობს. ეპიდურული ანალგეზია ნაკლებად ინვაზიური პროცედურაა.

f3re

 

 

 

 

 

 

გაუტკივარების წინ ანესთეზიოლოგი მშობიარეს ესაუბრება, აგროვებს ანამნეზს და კრებს ინფორმაციას. ამ ინფორმაციის შეკრებისას მისთვის მნიშვნელოვანია  გაიგოს აქვს თუ არა უკუჩვენება EPA-ს ჩასატარებლად. ესეიგი ანამნეზის შეკრებით ექიმი იგებს უკუჩვენებებს და ჩვენებას ეპიდურული ანესთეზიისთვის.  ქალს ვათავსებთ ან მჯდომიარე  ან გვერდზე მწოლიარე (ემბრიონის) პოზიციაში. რომელ პოზიციაშიც რაც უფრო სწრაფად გაკეთდება და დაწყებული იქნება გაუტკივარება, მშობიარე მით უფრო ადრე თავს იგრძნობს კომფორტულად და მსუბუქად.

nnfnfn

კანის ანესთეზია კეთდება ან ლიდოკაინით ან ნაროპინით, ძალიან წვრილი ნემსით, ეს მტკივნეულობით გავს კუნთში გაკეთებული ინექციის ტკივილს. ფუნქცია ძირითადად ტარდება: L2 – L3, L3- L4 და L4-L5 წელის  მალების დონეზე. ეპიდურული ანალგეზიის დროს ეპიდურულ სივრცეში შეგვყავს წამალი, ამ სივრცეში ვინაიდან არ არის ზურგის ტვინი და მისგან გამომავალი ნერვები და არის მხოლოდ შემაერთებელი ქსოვილი და სისხლძარღვები,

შესაძლებლობას იძლევა ჩაყენებული იქნას ეპიდურული კათეტერი. ვინაიდან ეპიდურული ანალგეზია არის ერთერთი მართვადი და მობილური მეთოდი, ეს  საშუალებას იძლევა უმნიშვნელო ანალგეზიიდან, ღრმა ანესთეზიამდე მივაღწიოთ  შედეგს. ეპიდურული კათეტერის არსებობა საშუალებას იძლევა რომ ჩვენ გავხადოთ მართვადი ეს პროცესი, ანუ წამლის მოქმედება რა თქმა უნდა დამოკიდებულია მის ხასიათსა და კონცენტრაციაზე. წამლის შეყვანიდან 10(ათ) წუთში ქალი უკვე  შეიგრძნობს ტკივილის შემსუბუქებას. მაგრამ შესაძლებელია  მშობიარობის პროცესი  გახანგრძლივდეს და ის წამალი თუ მოქმედებს საათი ან საათნახევარი მშობიარობა შეიძლება გაგრძელდეს ათი-თორმეტი საათიც და ასეთ შემთხვევაში, კათეტერის არსებობა ანესთეტიკის დამატებით  შეყვანის  საშუალებას იძლევა ყოველგვარი დამატებითი ჩხვლეტის გარეშე. კიდევ ერთი დადებითი და სასურველი თვისებაა ეპიდურული ანალგეზიის არის ის, რომ კათეტერი დგას ეპიდურულ სივრცეში ქალის სამშობიარო ბლოკიდან პალატაში გადაყვანამდე  და რა თქმა უნდა  თუ ამ პერიოდში მოსალოდნელი იქნა რაიმე გართულება, წამლის შეყვანით იქნება ეს განხორციელებული

 

  1. რა მოქმედების პრინციპი აქვს ეპიდურულ ანესთეზიას?

ყველა ნერვი, რომელიც გამოდის  ფეხებიდან და მენჯის ორგანოებიდან, თავს იყრის ხერხემალში და ადის თავისკენ. ამიტომაც აღვიქვამთ სად რა მდებარეობს. ეპიდურული ანესთეზიის აზრი მდებარეობს იმაში, რომ ცოტათი „მოვატყუოთ“ თავის ტვინი, ანუ თუ ჩვენ წელის არეში შევიყვანთ გაუტკივარებისთვის გამოსაყენებელ პრეპარატს, მაშინ თავის ტვინთან ნაკლებად მივა ის ინფორმაცია, რომელიც  ხორციელდება სხეულის ქვედა ნაწილში მტკივნეული შეტევების დროს.

 

  1. რა ჩვენებები და უკუჩვენება აქვს ეპიდურულ ანალგეზიას ?

ყველაფერს მედიცინაში და მათ შორის ეპიდურულ ანალგეზიას აქვს როგორც ჩვენებები ასევე უკუჩვენებები. ჩვენებები პირველ რიგში  ითვალისწინებს მშობიარეს ტკივილებსა და მოთხოვნებს. ჩვენებებს ეკუთვნის პრეეკლამპსია, ეს არის მაღალი წნევა 140/90-ზე, რომელიც წარმოიშვა ფეხმძიმობის მეოცე კვირის შემდეგ, ამას დამატებული ცილის არსებობა შარდში. თუ ავიღებთ დღე-ღამის შარდს,  300მგ-ზე მეტ ცილას კარგავს ქალი შარდით, ეს სერიოზული პრობლემაა. ასეთ შემთხვევაში ეპიდურული ანალგეზიის ჩატარება უნდა გადაწყდეს მეანისა და ანესთეზიოლოგის შეთანხმებით, იმიტომ რომ ის დადებითი მხარეები რაც შეიძლება  პრეეკლამფსიის დროს ჩაატაროს ეპიდურულმა ანალგეზიამ, მაგალითად, არტერიული ჰიპერტენზიის მართვა მშობიარობის პროცესში, მძიმე ფორმის პრეეკლამფსიის დროს შეიძლება სახიაფთოც კი  გახადოს ეპიდურული ანალგეზიის გამოყენება ქალის სისხლის შედედების სისტემაში წარმოშობილმა ისეთმა სერიოზულმა დარღვევებმა, როგორიც არის: ჰიპოკოაგულაცია და თრომბოციტოპენია (ტრომბოციტების დაბალი დონე <75). ასეთ  შემთხვევაში მძიმე ფორმის პრეეკლამფსიის დროს შესწავლილი უნდა იყოს  არაუგვიანეს 6-8 საათის წინ ჩატარებული სისხლის ანალიზი. ამიტომაც თუ ქალს აქვს პრეეკლამფსია, სწორედ ამაზეა ნათქვამი „პირდაპირ  ათიანშიაო“ეპიდურული ანალგეზია, ოღონდ პირდაპირი ჩვენებაა  არა როგორც გაუტკივარებისთვის, არამედ როგორც მეთოდი ქალის ზოგადი მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად.

ასევე ჩვენებად ითვლება ექსტრა-გენიტალური პათოლოგიებიც,  აორტალური სტენოზის გარდა თითქმის ყველა გულის მანკი, შაქრიანი დიაბეტის დროს, თვალის სხვადასხვა პათოლოგიების დროს, ნეფროპატიების  და სხვა თირკმლის დაავადებების დროს. ეპილეფსიაც ასევე ჩვენებაა ეპიდურული ანალგეზიის გამოყენებისათვის, უფრო ნაკლებია გულყრების განვითარების რისკი. ეს ის დაავადებებია რომლებიც წინა თაობების დროს სახიფათოს ხდიდა ქალის მშობიარობას და მეან-გინეკოლოგებს მძიმე მდგომარეობაში აყენებდა. ასეთ   შემთხვევაში მშობიარობის გაუტკივარება ხელს უწყობს ეს პროცესი  არამარტო სერვისი იყოს,  არამედ  ამ პათოლოგიის მქონე  ქალმა შეძლოს გაცილებით იოლად მშობიარობა და ბავშვის დაბადება ფიზიოლოგიური, ვაგინალური გზით.  არ არსებობს გაუტკივარების სხვა მეთოდი, რომელიც ასე  უზრუნველყოფდეს ანესთეზიაზე კონტროლს, ნებისმიერ  სიღრმეს და  დროის ნებისმიერ გახანგრძლივებას, ამავე დროს გვერდითი მოვლენების გარეშე  და ასე  ახდენდეს ზოგადად ორგანიზმზე რაიმე მინიმალურ ზემოქმედებას.

უკუჩვენებად ეპიდურული ანალგეზიის ჩატარებისათვის პირველ რიგში ითვლება ქალის უარი,ალერგია ამიდების ჯგუფის ადგილობრივ ანესთეტიკებზე,ც.ნ.ს. დემიელინიზირებული დაავადებები,  ასევე ითვლება როგორც ზევით უკვე აღვნიშნე კოაგულოპათია ჰემორაგიული სინდრომის   განვითარებით,   მეტალოკონსტრუქცია  ხერხემლის მიდამოში, სადაც უნდა გაკეთდეს პუნქცია, იქ ნემსით ტექნიკურად ვერ შეხვალ, გამოხატული არაკორეგირებული ჰიპოვოლემია, კანის და რბილი ქსოვილების ინფექციის არსებობა საპუნქციო მიდამოს ახლოს და ასევე  „ტატუ“-ს არსებობა საპუნქციო მიდამოში.

 

9.თქვენ  ახსენეთ“ტატუს“არსებობა. რა რისკს შეიცავს იგი ეპიდურული ანალგეზიის ჩატარების შემთხვევაში მშობიარე ქალისთვის?

eed3ddee33

 

 

dddfffff

პუნქციის დროს ნემსთან ერთად შეიძლება შეყვეს ტატუს საღებავის ნაწილაკები-პიგმენტები ეპიდურულ სივრცეში, რამაც შეიძლება ხელი შეუწყოს დერმოიდული სიმსივნის წარმოქმნას, ამის შედეგად კი შესაძლებელია წარმოიშვას ნევროლოგიური დარღვევები  სერიოზული შედეგებით, ისეთით რომ, ქალმა შეიძლება საერთოდ სიარულიც კი ვეღარ  შეძლოს (პარალიზება). ისრაელში ეს კანონმდებლობაში არის ასახული. ქალები რომლებიც მიდიან „ტატუ“-ს სალონებში მათ წერილობით აცნობენ ასეთი გართულებების შესახებ. თუმცა  ამის გამო მშობიარე ქალს არ უნდა ეთქვას უარი, შესაძლებელია ტატუირებულ  კანზე პატარა განაკვეთის გაკეთება სუფთა ქსოვილებამდე და შემდეგ ჩატარდეს ეპიდურული სივრცის კათეტერიზაცია, რა თქმა უნდა თუ ქალს ამისი  სურვილი ექნება. ასეთი პრეცენდენტები დღეისათვის არის მსოფლიოს ბევრ სამეანო კლინიკაში.ერთ-ერთ საერთაშორისო კონგრესზე განიხილებოდა მიზეზები ეპიდურულ სივრცეში დერმოიდული სიმსივნის  წარმოქმნაზე და ერთ-ერთ მიზეზად დასახელდა „ტატუს“ არსებობა საპუნქციო არეში.

 

  1. მართალია რომ ეპიდურული ანალგეზიის შემდეგ ქალს რჩება წელის ტკივილები? რას გვეტყვით ამის შესახებ?

fvრაც შეეხება წელის ტკივილებს, ეს მსოფლიო გლობალური პრობლემაა. რატომღაც ქალების დიდი პროცენტი ფიქრობს, რომ მისი სიცოცხლე იყოფა მშობიარობამდე და მშობიარობის შემდეგ. ეს რომ უფრო შევავიწროვოთ ანუ ეპიდურულ ანალგეზიამდე და ანალგეზიის შემდეგ. ვინმესთან ოჯახში ქმარმა „ალკოჰოლის“ მიღება თუ დაიწყო ეპიდურაა დამნაშავე, წელი თუ ასტკივდა ეპიდურაა დამნაშავე და ა.შ.   რა თქმა უნდა არსებობს ადამიანური ფაქტორი,  „ბრიყვობა“ იქნება ამის უარყოფა, მაგრამ  თუ ამ პროცედურას ჩაატარებს პროფესიონალი, ტექნიკური დაზიანების გამო ასეთიტკივილი პრაქტიკულად გამორიცხულია. თუ მშობიარე მივა ისეთ კლინიკაში,  სადაც ექიმს საკმარისი გამოცდილება არა აქვს, არ არის გამორიცხული

ამ ექიმმა საკმაოდ დიდი დიამეტრის ნემსით „ივარჯიშოს“ ასე რომ ვთქვათ „ჩიჩქნა“დაიწყოს და რამე დააზიანოს. მაგრამ თუ ოცი წლის ასაკში გოგოს ნამშობიარები აქვს ეპიდურული ანალგეზიით, კლინიკიდან გაეწერა ჯანმრთელი და გაღიმებული სახით,  ჩივილების გარეშე და მას რამოდენიმე თვის ან მითუმეტეს წლის შემდეგ დაეწყო წელის ტკივილი, ეპიდურა(EPA) იქნება დამნაშავე? ეს ხომ აბსურდია, ეს არანაირ დამოკიდებულებაში არ იქნება ეპიდურულ ანალგეზიასთან. ასეთი შემთხვევები თუ არსებობს, ისინი დაკავშირებულია ხერხემლის პათოლოგიების გაახალგაზრდავებასთან, ოსტეოქონდროზთან, სქოლიოზთან, რომელსაც ეძახიან ახალგაზრდების დაავადებას. ახალგაზრდა ასაკიდან გამომდინარე ორსულობამდე ქალებმა  არ იციან ამ  პათოლოგიების შესახებ, თვითონ ორსულობის პროცესი  დიდ დატვირთვას  ახდენს ზოგადად ყველა სისტემაზე  და მათ შორის ძვალ-სახსროვან  სისტემაზეც.

ფეხმძიმობამდე ყველა ქალი იცავს წონის ბალანსს, მშობიარიბის  პერიოდში წონის მატების გამო ეს ბალანსი ირღვევა, რის ფონზეც ხდება წელის კიფოზის კუთხის გამრუდება ან გადიდება, რომლისგანაც შემდგომში ყალიბდება ხერხემლის დისკის პროტრუზია. პროტრუზიას გარკვეული დროის პერიოდში  შეუძლია გამოიწვიოს ნერვული ქერქის გაღიზიანება და შემდგომ კუნთების რეფლექტორული სპაზმი, ამის შედეგად შეიძლება გაჩნდეს ტკივილის შეგრძნებები მენჯის არეში, რომელიც შემდგომ ირადიაციით გადადის ფეხის არეშიც.

პოსტპუნქციური წელის  ტკივილები შესაძლებელია დაკავშირებული იყოს საპუნქციო ნემსის დიამეტრთანაც, რომელიც პუნქციის დროს იწვევს რბილი ქსოვილების და იოგების მიკრო ტრავმას, ასევე მალაზე ნემსის შემთხვევითი შეხების გამო ხერხემლის მალის ზედაპირის გაღიზიანებას. პოსტპუნქციური წელის ტკივილი როგორც წესია, გავს კუნთში გაკეთებული ნემსის  ტკივილს, ზოგადად ასეთი ტკივილი  3-4 დღეში გადის. თუ ლოგინობის ხანაში, ორმოცი დღის განმავლობაში ქალს ეს ტკივილი არ მოეხსნა, მაშინ უნდა მიმართოს საკონსულტაციოდ ნევროლოგს  ან ორთოპედს.     ეპიდურული ანესთეზიით გამოწვეული წელის ტკივილების კოეფიციენტი სტატისტიკით ძალიან დაბალია, 0.1%-ია მსოფლიოში. ამიტომაც აუცილებელია ორსული ქალი ანტენატალურ პერიოდშივე იყოს ინფორმირებული მშობიარობის გაუტკივარების მეთოდების შესახებ, მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა მიიღოს გადაწყვეტილება სამშობიარო ტკივილის  მართვის თუ  რომელი მეთოდი უნდა აირჩიოს მან, თუნდაც რომელიმე მეთოდის გართულება 0,1%-ს წარმოადგენდეს.

ზოგადად ანესთეზიოლოგებს და გაუტკივარების ნეიროაქსილარულ მეთოდებს ხშირად ადანაშაულებენ ყველანაირ ნევროლოგიურ სიმპტომატიკაში, რომელიც წარმოიშვება მშობიარობის შემდგომ პერიოდში.  მაგრამ უნდა გახსოვდეთ, რომ ორსულობა და თვითონ ორსულობის პროცესი თვითდაუნებურად შეიძლება გახდეს ნევროლოგიური დარღვევების მიზეზი. ნერვები შეიძლება დაზიანდეს ნაყოფის თავის ჩამოსვლისას ან სამეანო მაშების დადების დროს. ასევე ნევროლოგიური დარღვევების მიზეზი შეიძლება იყოს გახანგრძლივებული მშობიარობა და ასევე საკეისრო კვეთის დროს ჭრილობის გამაფართოვებელი ინსტრუმენტის გამოყენებამაც შეიძლება გამოიწვიოს ნევროლოგიური გართულებები.

 

  1. ხერხემლის თიაქრების დროს თუ შეიძლება გაკეთდეს ეპიდურული ანესთეზია?

ეს წინააღმდეგ ჩვენებად არ ითვლება. ხერხემლის თიაქარი მას კიდევ უწოდებენ „შმორლის“ თიაქრებს, ისინი  ბევრად უფრო მეტია,  ვიდრე ჩვენ გვგონია. რაც მედიცინაში დაფუძნდა კვლევების ახალი მიმართულებები მაგალითად: CT-კვლევების და MRT- კვლევის ხარჯზე , დიაგნოზის დიფერენცირებები უფრო გაშლილი გახდა.

 

  1. ამის დასადგენად ქალს მაგნიტურ რეზონანსულ გამოკვლევას არ უტარებთ? შესაძლებელია მან ეს არც იცის, აქვს თიაქარი თუ არა.

ჩვენ ხერხემლის თიაქრების შესწავლით არ ვართ დაკავებულები. ჩვენ მეანობას  ვსწავლობთ, თუ ქალი თვითონ არის ამით დაინტერესებული თვითონ ჩაიტარებს შესაბამის გამოკვლევას.

 

  1. რას გვეტყვით მშობიარობის ინტრავენურ – მედიკამენტოზურ გაუტკივარების მეთოდზე?

ფარმაკოლოგია  გუშინ არ შექმნილა. ადრეულ წლებში იქმნებოდა რაღაც  პრეპარატები, რომლებსაც ზოგი იყენებდა მშობიარობის  გაუტკივარებისთვის, შემდეგ ხდებოდა  გადახედვა  ამ   პრეპარატების  გამოყენების საჭიროებისადმი,  ისინი  ძველდებოდნენ,  თანამედროვეობაში მათზე ცუდი შეხედულებებია შემორჩენილი. დღეისათვის არსებობს არანარკოტიკული საშუალებები: ანალგინი, პარაცეტამოლი, ეფერალგანი და სხვა.

 

  1. მათი გამოყენება შეიძლება გაუტკივარებაში?

კი, შეიძლება, მაგრამ მათ არა აქვთ საკმარისი ძალა  რომ დაეხმაროს. ნარკოტიკული ანალგეტიკები: მორფი, პრომედოლი, ფენტანილი, ომნოპონი, მათი გამოყენება შეიძლება მცირედით დაეხმაროს მშობიარეს, მაგრამ მათ აქვთ ნეგატიური ეფექტები:  გამოხატული აქვთ ძილიანობა  და ტკივილს თითქმის სართოდ არ აყუჩებენ და  სურვილისდამიუხედავად ყველანი გადიან  პლაცენტარულ ბარიერში, რის შედეგადაც იწვევენ ნაყოფის დეპრესიას. თუ გადაწყდა  აღნიშნული რომელიმე ოპიატური ანალგეტიკის ი/ვ  შეყვანა, ამ შემთხვევაში არსებობს და გასათვალისწინებელია დროის ფაქტორი. მიზანშეწონილია გაკეთდეს საშვილოსნოს ყელის გახსნის არაუმეტეს  5-6 სმ-ის შემთხვევაში. ზოგადად, რაც უფრო დიდი იქნება ინტერვალი პრეპარატის შეყვანიდან ბავშვის დაბადებამდე, მით უფრო უკეთესი იქნება ბავშვისთვის, მაგრამ იმ შემთხვევაში, თუ ქალი პრეპარატის „შეყვანისთანავე“ იმშობიარებს,  მაშინ ბავშვი დაიბადება პოსტნარკოზულ დეპრესიაში. აღსანიშნავია, რომ ამ პრეპარატებს არა აქვთ მოქმედების დიდი დროის არიალი ( 2-3 საათი მოქმედებენ) და  მათი ერთჯერადი შეყვანა არანაირ შედეგს არ მოგვცემს,  რადგან მშობიარობა  დროში უფრო ბევრად ხანგრძლივი პროცესია.    ამიტომაც ნარკოტიკული პრეპარატების გამოყენება არ შეიძლება  თუ რაღაც გამოუვალი მდგომარეობა, სიტუაცია არ წარმოიშვა. ეს მეთოდი გადმოყოლილია საბჭოთა კავშირის დროიდან,  რომელიც იმ პერიოდში იყო ძალიან პოპულარული და ეწოდებოდა „მედიკამენტოზური ძილი-დასვენება“, ეს ძალიან არასასურველი და ცუდი მეთოდია.

 

 15.დავუბრუნდეთ ეპიდურულ ანალგეზიას, რითი არის კარგი სხვა მეთოდებთან შედარებით ეს მეთოდი ( E P A) ?

ეპიდურული ანალგეზიით ქალი თავს გრძნობს ბევრად მსუბუქად, რამდენად ?

ჩვენ ვაკეთებთ ისე, რომ ქალს ტკივილი შეუმსუბუქდეს 80%-ით და  მეტით, ისე რომ ქალმა იგრძნოს შეტევები და ტკივილის მინიმალური ელემენტები ისე, რომ მას ასეთმა ტკივილმა არ მიაყენოს რაიმე ზიანი. არ ყვიროდეს, არ ტიროდეს და ადექვატურად უნდა შეეძლოს ექიმის მითითებების შესრულება, ანესთეზიოლოგები  ვნახულობთ ასეთ ბალანსს და ქალს ვაუტკივარებთ.

 

  1. ყველა ქალს სჭირდება გაუტკივარება (EPA) მშობიარობის დროს?

2221 ეპიდურული ანალგეზიის გამოყენების პრინციპი ასეთია: როცა ქალი გრძნობს ტკივილს და მას უნდა რომ გაუტკივარდეს, მაშინ მან უნდა მიიღოს ეპიდურული ანალგეზია. ანუ ხაზგასმით მინდა ვთქვა ის, რომ გაუტკივარების ჩვენებას წარმოადგენს ქალის ყველანაირი ტკივილი დაკავშირებული მშობიარობასთან, დამოუკიდებლად მისი ინტენსივობისა და ხარისხისა, მთავარია მისი სურვილი. ასევე უნდა აღვნიშნო ეპიდურული ანალგეზია შესაძლებელია ჩატარდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მშობიარობა მიყავს ისეთ მეან-გინეკოლოგს, რომელმაც იცის მშობიარობის მართვა ეპიდურული ანალგეზიით. ბევრ ქვეყნებში ეპიდურული ანალგეზიის გამოჩენის შემდეგ გახშირდა საკეისრო კვეთები, ამის მიზეზი კი ძირითადად იყო ის,  რომ მეანებმა არ იცოდნენ მასთან მუშაობა.

 

  1. როდის უნდა გაუტკივარდეს მშობიარობა და როდის აღარ შეიძლება მისი გაუტკივარება?

იდეალურია გაუტკივარების დაწყება, როცა ქალი  სამშობიარო ბლოკში იმყოფება  მშობიარობის აქტიურ ფაზაში, ნაყოფის მდგომარეობა უნდა  იყოს კარგი, კარდიოტოკოგრამის მონაცემები: ნაყოფის გულისცემა, ნაყოფის ეკგ, ქალის შეტევები და ა.შ.

 

18.რას ნიშნავს მშობიარობის აქტიური ფაზა?

ადრე იყო გარკვეული რეკომენდაცია, რომ გაუტკივარების დაწყება შეიძლება როცა ქალს აქვს  ტკივილი,  ის  მშობიარობაშია და საშვილოსნოს ყელი  გახსნილია 4 სმ-ზე ანუ „ორი თითი“. შემდგომში გადახედილი იქნა ეს რეკომენდაციები და თქვეს, ძალიან  ნუ გამოეკიდებით,ნუ მიეჯაჭვებით ამ მონაცემს 3-4 სმ აქ არ არის მკაფიო ლოგიკა და განმარტეს , რომ თუ ქალს ტკივა და იმყოფება აქტიურ ფაზაში ანუ თუ მშობიარობაშია, გააუტკივარეთ ის.

ასეთ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია  ერთი გარემოება. ჩატარებული მეცნიერული კვლევების საფუძველძე დადგინდა,  თუ  ქალი მშობიარობის საწყის ეტაპზევე ითხოვს გაუტკივარებას, ეს არის იმის სიგნალი, რომ ასეთი მშობიარობა შეიძლება  წავიდეს ატიპიურად და შესაძლებელია მშობიარობა დამთავრდეს ინსტრუმენტული ჩარევით ან საკეისრო კვეთით, იმიტომ რომ ადრეულ ეტაპზე ქალი არ უნდა გრძნობდეს ტკივილებს და შესაბამისად არ უნდა ითხოვდეს გაუტკივარებას.

 

  1. რა უნდა გავაკეთოთ ასეთ შემთხვევაში?

ქალს ვერ ეტყვი რომ ტკივილი უნდა მოითმინოს. არა, უნდა დავიწყოთ გაუტკივარება, მაგრამ ამასთან ერთად უნდა ვიცოდეთ, რომ ასეთ ქალებში მშობიარობის  ინსტრუმენტული ჩარევით და საკეისრო კვეთით  დამთავრების რისკი მცირედით უფრო  მაღალია, ვიდრე იმ ქალებში, რომლებიც ამავე ეტაპზე არ ითხოვენ გაუტკივარებას.

მიუხედავად ამისა,ამიტომაც ქალი უნდა გაუტკივარდეს მაშინ, როდესაც ის მშობიარობაშია და აქვს ტკივილი. ეს არის საკმარისი ჩვენება. აქედან გამომდინარე, ზოგიერთ მეან-გინეკოლოგს უნდა ესმოდეს, რომ არ არის საჭირო ლოდინი, რომ საშვილოსნოს ყელი გაიხსნას 3-4 სმ-ზე, ეს შეიძლება გაგრძელდეს 2-3 საათი და ამის გამო მშობიარე ძალიან უნდა  გაწამდეს და  დაიტანჯოს. ამიტომაც ქალი უნდა გაუტკივარებული იყოს მშობიარობის სამივე პერიოდში (საშვილოსნოს ყელის გახსნის, ბავშვის გამოძევების-დაბადების პერიოდში და როდესაც იბადება ბავშვის ადგილი ანუ მომყოლი) და მიეცეს მას დამშვიდების, დაწყნარების საშუალება. იმის  გამო, რომ ქალი სამი საათი იყვირებს, ეს არაფერს არ შეცვლის, შეიძლება ქალს მარტო ხმა ჩაეხლიჩოს, ეს არ გაზრდის ქალის  შანსს წარმატებისკენ. მითუმეტეს, რომ ეპიდურული ანალგეზია, არ ახდენს უარყოფით ზემოქმედებას საშვილოსნოს შეკუმშვის აქტიურობაზე, მშობიარობის სიჩქარეზე და ბავშვის მდგომარეობაზე, ის  ახდენს საშვილოსნოს ყელზე სპაზმოლიზურ და მოსადუნებელ ეფექტს.

 

  1. არსებობს აზრი, რომ ეპიდურული ანალგეზია ( EPA) ოქსიტოცინის გამოყენების ალბათობას ზრდის?

პრინციპში მე ვეთანხმები. ეპიდურული ანალგეზია ცოტათი ზრდის ოქსიტოცინის გამოყენების აუცილებლობის სიხშირეს, ამის ჩვენ არ უნდა გვეშინოდეს. თუ მშობიარობა ნელდება მაშინ ექიმი მეან-გინეკოლოგი უფლებამოსილია ჩვენებით  დაიწყოს ოქსიტოცინით მშობიარობის გაძლიერება-სტიმულაცია. ამის ჩვენება რომ გვქონდეს საჭიროა მონაცემები რომლებსაც იღებენ პარტოგრამიდან და მხოლოდ ამ მონაცემების შემდეგ ხდება მშობიარობის ოქსიტოცინით გაძლიერება.

 

  1. საკეისრო კვეთის დროსაც იგივე სახის ანესთეზია გამოიყენება?

11111299998

გეგმიური საკეისრო კვეთის დროს საუბარია სპინალურ ანესთეზიაზე. ამ შემთხვევაშიც ნემსი კეთდება წელის არეში დაახლოვებით ერთი და იმავე ადგილას,  სადაც ეპიდურული კათეტერი იდგმევა, ოღონდ ამ შემთხვევაში უფრო ღრმად, ზურგის ტვინის არხში, სადაც არის ზურგის ტვინის სითხე და მისგან გამომავალი ნერვები, მხოლოდ ანესთეტიკი უფრო კონცეტრირებულია და  შეგვყავს ერთჯერადად. ნემსის გაკეთების შემდეგ, ძალიან ჩქარა დაახლოებით ხუთ  წუთში დგება მუცლის და ფეხების რელაქსაცია, ქალი ფეხებს ვეღარ ამოძრავებს და მუცლის წინა კედელი მთლიანად მოდუნებულია. მშობიარე ოპერაციის მთელ პერიოდში 40-60 წუთი  გონზეა, ბევრ მათგანს არც კი სჯერავს რომ ყველაფერი ასე სწრაფად დამთვრდა. 2-3 საათის შემდეგ ქალს უკვე უბრუნდება  ფეხებში და მუცლის არეში  მგრძნობელობა და 4-6 საათში შეუძლია წამოჯდეს საწოლზეც. როდესაც ქალი მყარად დადგება ფეხებზე და  თავს კარგად იგრძნობს, მხოლოდ ამის შემდეგ    გადაგვყავს მშობიარობის შემდგომ პალატაში.

 

  1. ეპიდურულ ანალგეზიის ჩატარებას თქვენს სამშობიაროში ყველას სთავაზობენ, თუ ქალს შეუძლია ამაზე უარის თქმა?

დიახ, არსებობს ქალების არც თუ ისე დიდი პროცენტი, რომელნიც უარს ამბობენ ეპიდურულ გაუტკივარებაზე, მათ უნდათ რომ გადაიტანონ ეგრეთ წოდებული  „ნატურალური“ მშობიარობა. ეს მათი არჩევანია. სხვადასხვა სამშობიარო სახლებში ადმინისტრაციას სხვა და სხვა ურთიერთობა აქვს გაუტკივარების ამ მეთოდთან. ჩვენს კლინიკაში ყველა მეან-გინეკოლოგი ძალიან კარგად იცნობს გაუტკივარების ამ მეთოდს, რომელსაც  მასიურად  არ სთავაზობენ ყველა მშობიარეს.  ასევე ჩვენთან არც იმას  ეუბნებიან მშობიარეს, რომ ტკივილები უნდა მოითმინოს, რომ ეს ასეა საჭირო. არამედ ყველა თვლის რომ ეს მეთოდი გამოყენებული უნდა იყოს ჩვენებით და საჭირო დროს.

 

  1. როდის უნდა იყოს დაწყებული მშობიარობის გაუტკივარება?

ჩვენთან პაციენტი გაუტკივარებულია მშობიარობის ყველა პერიოდში, ანუ შეტევების და ჭინთვების პერიოდში. ჭინთვების პერიოდი გაუტკივარებული უნდა იყოს შედარებით ნაკლებად, იმიტომ რომ მშობიარე უნდა გრძნობდეს რაც ხდება, უნდა შეასრულოს მეანის მითითებები. ის მაინც გაუტკივარებულია, უბრალოდ მცირედით მწვავედ იგრძნობს ბავშვის დაბადების პროცესს, მაგრამ  ისე არა, როგორც ანესთეზიის გარეშე იგრძნობდა.

 

  1. როდის არის დაგვიანებული მშობიარობის გაუტკივარების ჩატარება?

პრინციპში არასდროს, მანამ სანამ ბავშვი არ დაიბადება. თუნდაც ნახევარი საათი იყოს დარჩენილი მშობიარობამდე, არავითარი დანაშაული არ იქნება, რომ გაუტკივარება დაწყებული იყოს. უბრალოდ წამლის შეყვანის და მისი მოქმედების, დაწყების დროის პერიოდი  შეიძლება არ ეყოს მთლიან გაუტკივარებას, მაგრამ გარკვეულ შვებას მაინც მისცემს ქალს.ეს ნახევარი საათი მცირედით მაინც დაისვენებს ქალი ძლიერი ტანჯვა- წამებისაგან. როცა  ქალს ამის სურვილი აქვს,  მას არ უნდა შეეწინააღმდეგო და არ ჩაერიო.

 

  1. ბევრ მომავალ დედას ეშინია, რომ ეპიდურული ანალგეზიით მშობიარობამ შეიძლება ნაყოფს მიაყენოს ზიანი. რას იტყვით ამის შესახებ?

თუ ჩვენ ვლაპარაკობთ პროფესიონალურ მიდგომებზე, მაშინ ეპიდურული ანალგეზია კეთდება ისე, რომ გვერდითი მოვლენების წარმოშვება მინიმალურია და იმდენად უმნიშვნელოა, რომ ამ მინიმალურ შედეგებს ქალი საერთოდ ვერც კი  შეამჩნევს.

ანალგეზიამ შეიძლება გამოიწვიოს გარკვეული ცვლილებები დედის ოდგანიზმში: პრეპარატები რომლებიც გამოიყენება მშობიარობის ეპიდურული ანალგეზიისთვის, შეიძლება მშობიარეში გამოიწვიოს არტერიული წნევის დაქვეითება 15-20%, ეს  იმიტომ ხდება, რომ დედის ორგანიზმში ადრენალინის გამოყოფა მცირდება, რის შედეგადაც უმნიშვნელოდ შეიძლება დაქვეითდეს ნაყოფის პლაცენტარული სისხლის მიმოქცევა. მაგრამ ჩვენ თუ ვლაპარაკობთ თანამედროვე სტანდარტებზე,  მაშინ ანალგეზია ყოველთვის უნდა ჩატარდეს  არტერიული წნევის, პულსის და ნაყოფის მონიტორინგის  თანხლებით, ასევე ანესთეზიოლოგის და მეან-გინეკოლოგის მუდმივი კონტროლის  ქვეშ. ამიტომაც აღნიშნული ეს მოკლე  დარღვევები კორეგირდება საწყის ეტაპზევე: ი/ვ სითხის შეყვანით, დამატებითი ანესთეზიოლოგიური პრეპარატებით  და გარკვეული სამეანო მანევრებით, როგორიცაა მაგალითად, ქალის გვერდზე გადაბრუნება.  ამიტომაც თუ სწორედ იქნება მართული მშობიარობა ანალგეზიის ყველა სტანდარტის  დაცვით, მაშინ ბავშვზე რაიმე ნეგატიური  ზემოქმედება ანალგეზიით გამორიცხულია.

 

  1. შესაძლებელია, რომ ეპიდურული ანალგეზიის ჩატარების დროს დაზიანდეს ზურგის ტვინი და ქალი დარჩეს ინვალიდი?

მიღებულად ითვლება, რომ ზურგის ტვინი მხოლოდ წელის მეორე მალამდე ავსებს ხერხემლის არხს  L-2, მაგრამ ეს ყოველთვის ასე არ არის. ანატომიური მონაცემები ამ საკითხთან დაკავშირებით მითითებულია A.F. Reinmannet და B.J.Ansonis (Anat.Rec.-1944.-V.88.-P.127) სტატიაში. მათ აღმოაჩინეს, რომ 94%-ში ზურგის ტვინი მართლაც მთავრდება წელის L-1 ან L-2   მალასთან. მაგრამ ხუთ გამოკვლეულს 129-დან  (ასოცდაცხრა) ზურგის ტვინის ზღვარი მოუწიათ გულმკერდის მეთორმეტე (T-12) მალასთან, სამს კი  მესამე წელის მალასთან (L- 3). აღწერილია უიშვიათესი შემთხვევები, როდესაც ზურგის ტვინი აღწევდა გავას ძვლამდე. მიუხედავად ამისა, ყველა სახელმძღვანელოებში მითითებულია, რომ ლუმბალური პუნქცია შესაძლებელია ჩატარდეს შუა ან პარამედიალური მიდგომით L 2-3, L 3-4, L4-5 ან L 5-S1 შუალედებში, ამ დონეებზე მუშაობის დროს მთელი მსოფლიოს გამოცდილება ამტკიცებს უსაფრთხოების მაღალ ხარისხს.

 

  1. რას გვეტყვით ეპიდურული ანალგეზიის დროს ტექნიკური გართულებთ გამოწვეულ შესაძლო თავის ტკივილზე?

  jjjjეპიდურული სივრცე საშუალოდ წელის არეში არის 5-6 მმ, თუ ანესთეზიოლოგმა შემთხვევით პუნქციის დროს დაზიანდა ზურგის ტვინის მაგარი გარსი, რომელიც ეპიდურული სივრცის შემდეგ   მდებარეობს, მაშინ  ხდება ზურგის ტვინის სითხის გამოდინება, ამას შეიძლება მოყვეს პოსტპუნქციური თავის ტკივილი. რაც შეიძლება  გამოიხატოს სინათლის შიშით, გულისრევის შეგრძნებით და  პირღებინების ეპიზოდით. ეს საშიში არ  არის, მაგრამ სუბიექტურად ძალიან არასასიამოვნო გართულებაა. თავის ტკივილი წარმოიშვება 6 დან 48 საათის განმავლობაში შემთხვევით სუბარაქნოიდალური პუნქციის შემდეგ და გრძელდება მკურნალობის გარეშე 3-7 დღე. მედიკამენტოზური ჩარევის შემდეგ  ორ სამ დღეში გადის თავს ტკივლები. ძირითადი ფაქტორი, რომელიც მოქმედებს პოსტპუნქციური თავის ტკივილის განვითარებაზე, არის საპუნქციო ნემსის დიამეტრი და სიმკვეთრის ხასიათი.სტატისტიკით 200 ქალიდან ერთს შეიძლება აღენიშნოს ასეთი გართულება.თვითონ მაგარი გარსის დაზიანების შემთხვევაში 100%-ით არ გამოეხატებათ თავის ტკივილები,სადღაც 70-80%-ში აღენიშნებათ მსგავსი სიმპტომები.ეპიდურული ანესთეზიით გამოწვეული თავის ტკივილი  შეადგენს 0,1% მსოფლიოში. ამ 0,1% -იდან  მხოლოდ  0,0173 % ქალებს ესაჭიროებათ მედიკამენტოზური ჩარევა-დახმარება. ამერიკაში ეპიდურული და სპინალური ანესთეზიისგან წარმოქმნილი თავის ტკივილები ქალს  ეხსნება შვიდ წუთში, EPA-ს ესეთი  გვერდითი მოვლენა-შედეგი აცილებული  რომ  იქნას, ანესთეზიოლოგი უნდა იყოს პროფესიონალი, მაღალი კვალიფიკაციით, გამოირჩეოდეს დელიკატურობით და უნდა ფლობდეს ამ მეთოდის იუველირულად ჩატარების ტექნიკას.  როგორც იტყვიან ხოლმე: “ხელმარჯვე ხელებში“  ასეთი საშიშროება პრაკტიკულად გამორიცხულია.

 

28.არსებობს ასეთი აზრი რომ, ქალს რომელსაც ჩატარებული აქვს ეპიდურული ანალგეზია, ვერ ეხმარება ბავშვს ჭინთვებით და მას ამით სამშობიარო გზებში გავლა უჭირს?

ეს კიდევ ერთ-ერთი მითია. პირველ რიგში, ეპიდურული ანალგეზია შეტევებისგან წარმოშვებულ ტკივილებს ხსნის,  შეტევებს საერთოდ არ ეხება. მეორეც, სწორად ჩატარებული ეპიდურული ანალგეზია და არა ანესთეზია, რა დროსაც ქალი კარგავს ყველანაირ მგრძნობელობას, ქალს აძლევს იმის საშუალებას, რომ იაროს, გადაადგილდეს, მიიღოს სასურველი მდგომარეობა-პოზიცია, ანუ ჩვენ ვერანაირად ვერ ვახდენთ ზემოქმედებას  ბუნების ჩაფიქრებულ მშობიარობის მექანიზმზე.

 

  1. ეპიდურული ანალგეზია რა მოქმედებას ახდენს ( EPA) მშობიარობის სიჩქარეზე ?

თვითონ მშობიარობა დამოკიდებულია ჰორმონებზე, ანუ  ეს არის მდგომარეობაზე დამოკიდებულების ჰორმონი, ეს ჰორმონები ერთ ადგილას გამოიყოფიან, მეორე ადგილას საშვილოსნოში ისინი არ აღიქმებიან. ამიტომაც ეპიდურული ანალგეზია (EPA) ამ პროცესზე ვერანაირად ვერ იმოქმედებს, მას შეუძლია იმოქმედოს ნერვულ სისტემაზე და  თავის ტვინისკენ ნერვული იმპულსების გატარებაზე.  ამიტომაც ითვლება ეს მეთოდი იდეალურად, რომ უზრუნველყოფს მშობიარობის გაუტკივარებას და  მის  შემდგომ პერიოდს.

 

  1. ასევე მუსირებს ასეთი აზრი, რომ ქალში ძლიერი ტკივილების დროს გამომუშავდება ენდორფინები, რომელიც გადაეცემა ბავშვს და რომელზეც მოქმედებს როგორც ტკივილგამაყუჩებელი, რითაც ეხმარება ბავშვს, რომ კარგად გაიაროს სამშობიარო გზებში. ანუ ზოგადად რომ ავიღოთ, თუ არ იტანჯება დედა, მაშინ  იტანჯება ბავშვი.

რეალურად ენდორფინების  გამომუშავება ხდება ყოველთვის. როცა ბავშვის თავი აწვება სამშობიარო გზებს, ირთვება ენდოკრინოლოგიური მექანიზმები, ეს არის ფიზიოლოგიური პროცესი, რომელიც არ არის დამოკიდებული ჩვენს მანიპულაციებზე. მეტიც, კარგად გაუტკივარებულ ქალს ენდორფინები უფრო მეტად გამოუმუშავდებათ.

 

  1. 31. არის ასეთი წარმოდგენა, რომ მშობიარობის პროცესში ბუნებას უბრალოდ არაფერი არა აქვს ჩაფიქრებული, რომ დედის შეტევები ეს ბავშვისთვის ჰიპოქსიაა, რომ ამავე დროს დედა აქტიურად სუნთქავს და ამით ბავშვს მეტი ჟანგბადი მიეწოდება.

თუ ქალი ცუდად არის გაუტკივარებული, შეტევების დროს მას  სუნთქვა უძლიერდება უფრო მეტად, ჩქარა და ძლიერად იწყებს სუნთქვას, რასაც ქალი მიჰყავს ჰიპერვენტილაციამდე. რის შედეგადაც წარმოიშვება  უფრო მეტი ნივთიერებათა ცვლის მჟავა პროდუქტები, რომელიც  ხვდებიან ბავშვის სისხლისმიმოქცევაში და ზუსტად ამას შეუძლია  ბავშვის ორგანიზმში გამოიწვიოს გართულებები, მათ რიცხვში ჰიპოქსია.

 

  1. ზოგიერთი ქალი ფიქრობს, რომ მშობიარობის გაუტკივარებით ჩატარებისას საჭირო რაოდენობის ჰორმონები არ გამოუმუშავდებათ და ქალი მშობიარობის შემდგომ ვერ შეიგრძნობს იმ დიდ ბედნიერებას, რასაც ჩვეულებრივ ნამშობიარები ქალები შეიგრძნობენ. შედეგად, ქალი შეიძლება გადავიდეს მშობიარობის შემდგომ დეპრესიაში. ასევე გვხვდება შეხედულებები რომ გაუტკივარება უარყოფითად მოქმედებს რძის გამომუშავების პროცესზე.

ჩატარებულია მრავალრიცხოვანი გამოკვლევები, რომლებმაც აჩვენა  რომ მშობიარობის შემდგომი დეპრესიის განვითარების ერთ-ერთი ძირითადი მიზეზი არის მშობიარობის პერიოდში გადატანილი ძლიერი ტკივილები. რაც შეეხება დედის რძით კვებას, მასზეც ჩატარებულია ბევრი გამოკვლევები, მათ რიცხვში ვიდეორეგისტრაციით როგორ კვებავენ ახალშობილებს რომლებიც დაიბადნენ ეპიდურული ანალგეზიით და მის გარეშე, მათ შორის ვერანაირი განსხვავება ვერ იქნა ნანახი. არის ერთი ნიუანსი, ზოგიერთ ქვეყანაში გაუტკივარებისთვის გამოიყენებენ ოპიატურ ანალგეტიკებს, მათ შეუძლიათ მცირედით შეაფერხონ რძის გამომუშავება.

 

 

  1. არსებობს ასეთი აზრი, რომ ჩვეულებრივი მშობიარობის დროს ტკივილის ინტენსივობა იზრდება თანდათან და ჭინთვებამდე ქალი მიდის ასე რომ ვთქვათ მომზადებული. როდესაც ქალს უკეთებენ ეპიდურულ ანალგეზიას და შემდგომ როცა მისი მოქმედება გასვლას იწყებს, მაშინ კონტრასტით ტკივილი ხდება აუტანელი?

ზოგადად ჭინთვები ეს არის მეორე პერიოდის დასაწყისი, ჭინთვები ეს არის ქალის თვითნებური სურვილი რომ გაიჭინთოს. ისინი გარკვეული რეგულირებით მოდიან და როგორც წესია ამ დროს ძალიან რთულია მისი სრული რეალიზება. თუ ქალი გაუტკივარდება თავიდანვე და არა ჭინთვების დაწყებამდე ათი წუთით ადრე, მაშინ ესეთი კონტრასტი არ იქნება. მაგრამ დღევანდელი რეალობებიდან გამომდინარე საქართველოში ბევრ სამეანო კლინიკაში არსებობს სიტუაციები, როდესაც მეანებს არ უნდათ რომ გააუტკივარონ თვითონ ჭინთვების პერიოდი, ეშინიათ, რომ შეწყდება სამშობიარო მოქმედებები. ეს მართალი არ არის,  თანამედროვე მეანობაში ქალი ჭინთვებშიც უნდა იყოს გაუტკივარებული. ჩვენ არ ვახდენთ ზემოქმედებას ბუნებით ჩაფიქრებულ მშობიარობის მექანიზმზე. ყველა ქალი იჭინთება ისე, რაც მას ბუნებით აქვს მინიჭებული. ამაზე არის ჩატარებული ბევრი მეცნიერული კვლევა. კარგია ეს თუ ცუდი, ჩვენ ეს წინასწარ არ გვეცოდინება. იმშობიარებს კარგია, თუ არა და გაუკეთდება საკეისრო კვეთა. ჩვენთვის მთავარია ჯანმრთელი დედა და ჯანმრთელი ახალშობილი. ამიტომაც  როგორც ზევით უკვე აღვნიშნე, ქალი გაუტკივარებული უნდა იყოს მშობიარობის სამივე პერიოდში (საშვილოსნოს ყელის გახსნა, ბავშვის გამოძევების-დაბადების პერიოდი და როდესაც იბადება ბავშვის ადგილი ანუ მომყოლი), არ შეიძლება ის მიტოვებული იყოს  შუა გზაში, იმიტომ რომ პირველი პერიოდის შემდეგ ქალმა შეიძლება ორი და მეტი  საათის შემდეგ იმშობიაროს და რა გამოდის, რაც მას მანამდე 5-6 საათის განმავლობაში კომფორტი ჰქონდა, ნელ-ნელა ისევ ტკივილები ანაცვლებს და მას ეუბნებიან რომ უნდა მოითმინოს, ასეა საჭირო? ეს სწორი მიდგომა არ არის. ყველაფერი ვითარდება თანმიმდევრულად, მთლიანიად მშობიარობის პროცესმა უნდა ჩაიაროს ყველანაირი მკვეთრი ცვალებადობის გარეშე. აქვე უნდა აუხსნათ მშობიარეს, რომ ამ  პერიოდმა (ჭინთვების) ანესთეტიკის ნაკლები კონცენტრაციის შეყვანის  გამო შესაძლებელია ოდნავ მეტი მტკივნეულობის აღქმით ჩაიაროს, ვიდრე მანამდე.

 

  1. რა შეგრძნება აქვს ქალს მშობიარობის დროს  ტკივილის შემსუბუქებით?

მგრძნობელობა-შეგრძნება ეს მარტო ტკივილი არ არის. არსებობს ტემპერატორული მგრძნობელობა, როდესაც ცხელი ჩაის ჭიქას ხელს კიდებ. არის მტკივნეული მგრძნობელობა, როდესაც გრძნობ ტკივილს. არის ტაქტილური მგრძნობელობა, როდესაც ხელით რამეს ეხები, არის მოძრაობის მგრძნობელობა, როდესაც კიდურებს ამოძრავებ, არის კიდურის სივრცეში გაჩერების მგრძნობელობა, როდესაც თვალდახუჭული კიდურს აწევ და დააფიქსირებ სივრცეში. ანესთეზიოლოგის ამოცანაა, ქალს მშობიარობის დროს მოუხსნათ ან შეუმციროთ მხოლოდ ტკივილის  მგრძნობელობა, სხვა დანარჩენი კი უნდა დარჩეს, ეს სამეანო  ანესთეზიოლოგიის მთავარი პრინციპია. როგორც უკვე აღვნიშნე, ჩვენს კლინიკაში ჩვენ ვაღწევთ ეპიდურული ანალგეზიის ისეთ ეფექტს, რომ გაუტკივარებულ ქალს შეუძლია სიარული, გრძნობს შეტევებს, გრძნობს შორისზე დაწოლას, როდესაც დგება მშობიარობის მეორე პერიოდი ქალს ჭინთვების სურვილი არ უქრება  და ამასთან ერთად   ტკივილი  პრაქტიკულად არა აქვს ან 80% ძალიან შემცირებული აქვს.

 

  1. რა მედიკამენტები გამოიყენება ეპიდურული ანესთეზიის დროს?

ზზ
bupivacaine-hydrochloride-injection-0-5-25-500x500ზზხხც

ეპიდურული ანესთეზიის დროს გამოიყენება ამიდების ჯგუფის პრეპარატები: ლიდოკაინი, ბუპივაკაინი და როპივაკაინი-ნაროპინი. დღეისათვის მსოლიოში ყველა ცდილობს რომ ეპიდურული ანესთეზიისთვის (EPA) გამოიყენოს პრეპარატი ნაროპინი. ნაროპინი  ეს საფირმო დასახელებაა, რომლის მოქმედი ნივთიერებაა როპივაკაინი.ეს არის ბრენდული პრეპარატი, საქართველოში მას ანალოგი არ აქვს.

რას გვაძლევს ეს პრეპარატი?

მას აქვს ფართო თერაპევტიული კორიდორი, მაგალითად: ჩვენ თუ გამოვიყენებთ ლიდოკაინს, მას თერაპევტიული, ვიწრო კორიდორი აქვს. ანუ ლიდოკაინის 0,5% ხსნარს თუ გაუკეთებთ მშობიარეს, ის შეძლებს ჩვეულებრივ სიარულს  და ყველანაირ ტკივილსაც იგრძნობს, ეფექტი საერთოდ არ ექნება, მაგრამ თუ მშობიარეს გაუკეთებ 1% ლიდოკაინის ხსნარს, მაშინ მას არც ეტკინება, ვერც ივლის და ოპერაციის გაკეთებაც კი შესაძლებელი იქნება. ანუ მას არანაირი „ლუფტი“ არ გააჩნია. ნაროპინით კი ჩვენ შეგვიძლია დავიწყოთ 0,00625% ხსნარიდან  0,2% ხსნარამდე, განსხვავება ძალიან დიდია, ამიტომაც ნაროპინის ამ დიდი კორიდორის გამო ჩვენ შეგვიძლია ქალს ინდივიდუალურად შეურჩიოთ დოზა, ამ პრეპარატის „ფიშკა“ ზუსტად ამაშია. ამ ორი პრეპარატის შუაში მდებარეობს ბუპივაკაინი, რომელიც ძალიან კარგი ხარისხისაა, სადღაც სამოცდაათი წლების დასაწყისში ბუპივაკაინისთვის  მინიჭებული აქვთ „ნობელის“ პრემია იმის გამო, რომ მას ასეთი ფართო თერაპევტიული კორიდორი აქვს, მაგრამ პრეპარატი ნაროპინი უფრო დახვეწილი და უკეთესია.

 

  1. კიდევ რა დადებითი მხარეები აქვს ეპიდურულ გაუტკივარების დროს გამოყენებულ პრეპარატებს?

ის პრეპარატები (ამიდების ჯგუფი), რომელსაც გამოვიყენებთ ეპიდურული ანალგეზიის დროს, არ ხვდებიან ბავშვის ორგანიზმში, ანუ ანესთეზიოლოგი ეპიდურული ანალგეზიის დროს რა პრეპარატსაც აკეთებს, არ გადადის ბავშვში. ეპიდურული ანესთეზია  ეს არის ადგილობრივი ანესთეზია. ყველასათვის გასაგები რომ იყოს, იგივე პრინციპი აქვს  სტომატოლოგი რომ აკეთებს ნემსს კბილის ანესთეზიისათვის, ოღონდაც ეს კეთდება წელის არეში. ეპიდურული ანალგეზიის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ ეს არის როგორც აღვნიშნე ადგილობრივი ანესთეზია, რომელიც  მოქმედებს ნერვულ დაბოლოებებზე და  არ ხდება მთლიანად ზემოქმედება ქალის ორგანიზმზე, ეს პრეპარატები არ ხვდება პირდაპირ დედის სისხლში.

რა თქმა უნდა, ჩვენ თუ ქიმიური პროცესების კუთხით შევხედავთ ამას, როდესღაც ასე თუ ისე რაღაც მაინც მოხვდება დედის სისხლში, მაგრამ პრეპარატის ერთეული მოლეკულის  ამგვარი მოხვედრა დროის ფაქტორით ძალიან გაწელილი იქნება, იმ დროისთვის ქალი უკვე დედა გახდება  და რაც მთავარია, ამ ყველაფერს  კლინიკური მნიშვნელობა არ ექნება. ამიტომაც ბავშვი იბადება ისეთი, როგორიც უნდა იყოს. კარგი თუ ცუდი? ჩვენ ეს არ ვიცით. ვიცით, რომ  ჩვენ მასზე არ ვზემოქმედებთ და ზიანსაც  არ ვაყენებთ, ეს არის ამ მეთოდის პრინციპული და მნიშვნელოვანი არსი.

 

  1. არსებობენ თუ არა ადამიანების, კერძოდ მშობიარეების კატეგორია, რომლებზეც ეპიდურული ანალგეზია შესაბამისად არ მოქმედებს?

კი, არსებობენ.

 

  1. რაზე არის ეს დამოკიდებული?

ქალის ანატომიაზე. მაგალითად სქოლიოზი. არიან ადამიანები რომლებსაც გაუტკივარების დროს მგრძნობელობა არა აქვთ, მაგრამ მოტორული ფუნქცია მთლიანად რჩებათ. ასეთი ქალები მშობიარობის დროს იცინიან,  ჩვენ გველაპარაკებიან, ამავე დროს თან  შეუძლიათ და აძევებენ ბავშვს. ეს ასევე დამოკიდებულია ორგანიზმის თვისებებზე თუ როგორ გადამუშავდება ეს მედიკამენტი სხეულში, ასევე დამოკიდებულია ანესთეზიოლოგმა როგორ ჩააყენა ეპიდურული კათეტერი, სად მოხვდა კათეტერი, დამოკიდებულია ანესთეტიკის გადანაწილებაზე, რომელსაც ხელს უშლის შემაერთებელ ქსოვილოვან ტიხარი და ნაწიბურები, რომელიც არსებობს ეპიდურულ სივრცეში. სწტატისტიკით მშობიარეებში არაეფექტური გაუტკივარება შეადგენს 10%-ს, შესაძლებელია დადგეს ეგრეთ წოდებული „მოზაიკური“ ანესთეზია რომელიც მცირდება 5%-მდე  შესაბამისი ზომების მიღების შემდეგ. აღსანიშნავია ის ფაქტიც,რომ ყველაზე მსხვილი ზურგის ტვინის ნერვები (L-5) და (S-1) რთულად ექვემდებარებიან ბლოკადას ეპიდურული ანალგეზიის დროს.

 

  1. ეპიდურული ანალგეზიის დროს იზრდება თუ არა საკეისრო კვეთის და ინსტრუმენტული ჩარევის რისკი?

როდესაც ქალი მშობიარობს, ხანდახან იცვლება მშობიარობის ტაქტიკა, თუ კარდიოტოკოგრამაზე გაფუჭდა ნაყოფის გულისცემა და ა.შ. რის გამოც  გადავდივართ ხოლმე საკეისრო კვეთაზე. იდეალურია საკეისროს გაკეთება  რეგიონალური ანესთეზიით, ოღონდ სრული ანესთეზიისთვის საჭირო ხდება მაღალკონცენტრირებული 1% ნაროპინის ხსნარის შეყვანა, პრინციპი რჩება იგივე: ქალი იქნება ფხიზლად, მას არანაირი ტკივილი არ  ექნება, საოპერაციოშივე ბავშვის  ამოყვანისთანავე მიუყვანენ  მკერდზე, ბავშვს ექნება დედასთან კონტაქტი „კანი-კანზე,“ რაც ძალიან კარგია მიკროფლორების გაცვლისთვის ბავშვსა  და დედას შორის, ასევე კარგია ბავშვის ფსიქოლოგიური  კონტაქტისთვის, ბავშვი  წყნარდება, ესმის დედის გულისცემა, თუ მოისურვებს, იქვე მიიღებს დედისგან რძეს. ეს ყველაფერი შესაძლებელია რეგიონალური გაუტკივარების ქვეშ. რაც შეეხება ინსტრუმენტული ჩარევის გაზრდის რისკს, ამერიკის შეერთებულ შტატებში კოჰრენის ინსტიტუტის მიერ ამ საკითხთან დაკავშირებით კვლევები მიმდინარეობდა თვრამეტი წლის განმავლობაში,  რითაც დადგინდა, რომ ინსტრუმენტული ჩარევა ანუ ვაკუუმის და მაშების დადებამ შეადგინა 5%  მშობიარობებიდან, რომელიც ხდება ამერიკიაში, დამოუკიდებელად იმისგან იყო გამოყენებული  ეპიდურული ანესთეზია თუ არა.

 

  1. მართალია, რომ ეპიდურული ანესთეზია ახანგრძლივებს მთლიანად მშობიარობის პროცესს?

ჩატარებულმა მეცნიერულმა კვლევებმა აჩვენა რომ ეპიდურული ანალგეზია მცირედით ახანგრძლივებს მშობიარობის პროცესს, ეს ხდება მშობიარობის მეორე პერიოდის ხარჯზე. ქალს გაუტკივარების გამო მშობიარობის მეორე პერიოდი შეიძლება გაუხანგრძლივდეს 15-20%-ით.

მერე რა, რა არის ამაში ცუდი? ეს რა რამე ნორმას გასცდა თუ სცდება? აბა რა იქნება კარგი, რომ ქალს ერთი საათი ჰქონდეს ტკივილი თუ საათნახევარი იყოს გაუტკივარებული და კომფორტულად  იმშობიაროს? ბავშვი უნდა დაიბადოს ნელ-ნელა, მშვიდად, უნდა შეასრულოს ყველა საჭირო ბრუნვა  საშვილოსნოში. ეს ყველაფერი როგორც  დედისთვის,  ისე ბავშვისათვის ტრავმატიზმის პროფილაქტიკაა, როცა მშობიარობა მიმდინარეობს მშვიდად და ნორმალურად. და საერთოდ, მედიცინის მეცნიერება არ განიხილავს ეპიდურული ანალგეზიით გახანგრძლივებული მშობიარობის მიზეზს.

 

  1. რას გვეტყვით ეპიდურული ანესთეზიის უსაფრთხოებაზე?

პირველ რიგში უნდა ითქვას, რომ ეპიდურული ანესთეზია ეს არ არის „თამაში გამოცნობაზე“, თუ ანესთეზიოლოგს შეუძლია განსაზღვროს მოულოდნელი ექსტრემალური სიტუაციის წარმოქმნის  საშიშროება, მაშინ შესაძლებელია ყველანაირი პროცესი გახადო უსაფრთხო. შემუშავებულია სპეციალური  ალგორითმები ეპიდურული ანალგეზიის   პროცესის უსაფრთხოდ ჩატარებისათვის, ამას ემატება ის ტესტები, რომელსაც ანესთეზიოლოგი ატარებს ეპიდურული კათეტერის ჩაყენებისას. პარალელურად მნიშვნელოვანია ექიმის პროფესიონალური ხარისხის ამაღლება, რასაც პერიოდულად  გადიან ჩვენი კლინიკის  ექიმები მსოფლიოს საუკეთესო კლინიკების ბაზაზე, იღებენ მონაწილეობას კონგრესებზე და ა.შ. ასევე  თვითონ ექიმის ინდივიდუალური გამოცდილება, რომელიც დაგროვილი აქვს მრავალწლიანი მუშაობის პერიოდში და  ასევე პაციენტის გამოკვლევები, ბევრმა მათგანმა არც კი იცის თავისი ფარული დაავადებების შესახებ, ესეც უსაფრთხოების გარანტიაა. ხაზგასასმელია მეან-გინეკოლოგის კომპეტენტურობა, იმიტომ რომ  დღეისათვის საქართველოში, ყველა მეან-გინეკოლოგი არ არის მზად  მიიღოს მშობიარობა, რომელიც გაუტკივარებულია ეპიდურული ანალგეზიით. მეან-გინეკოლოგი თუ კომპეტენტურია და მან იცის როგორ მიიღოს გაუტკივარებული ქალის მშობიარობა, მაშინ ყველაფერი იქნება კარგად. თუ ის ამას აკეთებს „პირველად“, ალბათ უფრო გადადგამს არასწორ ნაბიჯებს: დააძალებს ქალს ჭინთვებს, ჩაურთავს სტიმულაციისთვის ოქსიტოცინს, იფიქრებს, რომ შეტევები გაუქრა ქალს და ყველაფერი ძალიან ცუდადა. ამიტომაც მშობიარობის ეპიდურული ანალგეზიით მართვის დროს ყოველთვის უნდა იყოს სიმბიოზი მეან-გინეკოლოგსა და ანესთეზიოლოგს შორის. თუ ეს არსებობს,  მაშინ  ეს წარმატების საწინდარია და  ყველაფერ ამას მივყავართ იმისკენ, რომ ეპიდურული ანესთეზიის  (EPA) დროს არ იქნება ისეთი უეცარი შემთხვევა, რისგანაც ქალი მიიღებს რაღაც გამოუსწორებელ ტრავმას.

 

  1. კიდევ რაში გამოიხატება უსაფრთხოება?

ზხზხზხზხზხზხზხზთანამედროვე ტექნიკური აღჭურვილობის აუცილებლობა კლინიკაში: ნემსები კათეტერები, პრეპარატები.   თუ კარგი, ხარისხიანი პრეპარატები აქვს კლინიკას გაუტკივარებისთვის,   მაშინ პრობლემებიც ნაკლები იქნება. ასევე უსაფრთხოებისთვის აუცილებელია ქალის და ბავშვის მონიტორინგი. როცა ქალი შემოდის სამშობიარო ბლოკში, იწყება მუდმივი მონიტორინგი, მუცელზე ეკვრება „გადამწოდები“-„სენსორები“, რომლებიც აჩვენებენ ნაყოფის გულისცემას და საშვილოსნოს შეკუმშვის სიხშირეს. ეს არის სტანდარტული კარდიოტოკოგრამა, რომელიც მიმდინარეობს მუდმივად, მას აკონტროლებენ ექიმები, მედ-დები, ბებია-ქალი, აქვთ მუდმივი ინფორმაცია რა ხდება ნაყოფზე, როგორია ნაყოფის გულისცემა, ასევე რა ინტენსივობით მიმდინარეობს მშობიარობის შეტევების სიხშირე დედაზე. ასევე  პერიოდულად წნევის და პულსის კონტროლი ხორციელდება ექიმ ანესეზიოლოგის მიერ, როდესაც ასეთი მუდმივი მონიტორინგი ხორციელდება დედაზე და ბავშვზე მაშინ უსაფრთხოებაც უფრო მაღალია.  მაგრამ  არის ასეთი გამონათქვამი: მშობიარობის მუდმივ მიონიტორინგს მივყავართ საკეისრო კვეთის გაზრდის  რიცხვამდე,  რადგან მუდმივი მონიტორინგის დროს ექიმი იჭერს მცირედ წარმოქმნილ პრობლემებსაც, რომლებიც ყოველთვის ფატალური შედეგით არ სრულდება . მაგრამ ეს ხომ ექიმმა წინასწარ არ იცის, როგორი იქნება შემდგომში ეს მცირედი პრობლემები, ანუ თუ არის პრობლემა, მასზე რეაგირებაა საჭირო და ამიტომაც ადრე პირდაპირ უკეთებდნენ საკეისრო კვეთას. მაგრამ მსოფლიოში შემუშავებული იქნა დამატებითი ნაბიჯები რომლებსაც ასეთ სიტუაციებში დღეისათვის ყველგან იყენებენ.

 

  1. რაში მდგომარეობს ეს?

თუ ჩვენ ვიღებთ ნაყოფის ნეგატიურ კარდიოტოკოგრამას, კეთდება დამატებითი ანალიზები მშობიარეზე, ვაძლევთ ჟანგბადს, ვაყენებთ ინფუზიას, ვაწვენთ რომელიმე გვერდზე და შემდეგ ვაფასებთ. თუ ნაყოფის მდგომარეობა არ სწორდება გაგვყავს საკეისროზე, თუ  ეს მაჩვენებლები გაუმჯობესდა, მაშინ ქალი რჩება მშობიარობაში. მუდმივი  მონიტორინგი დედასა და ბავშვშვზე ეს არის    თანამედროვე მეან-გინეკოლოგიის   დახმარების  აუცილებელი სტანდარტი.

 

  1. მშობიარეებში გავრცელებულია ასეთი მითი, რომ ეპიდურული ანალგეზია (EPA) ეს ქიმიური პროცესია და ამისგან მშობიარემ თავი უნდა შეიკავოს. რას გვეტყვით ამის შესახებ?

ეს უკვე “მეტა-ფიზიკის“ სფეროდან არის. რა თქმა უნდა, ჩვენ ეპიდურული ანალგეზიისთვის ვიყენებთ პრეპარატებს, რომელიც შექმნილია ადამიანების მიერ. უნდა კარგად გაიგონ რომ ჩვენ ზემოქმედებას ვახდენთ გამტარებლობით სისტემაზე, ნერვულ სისტემაზე, ეს არის გაუტკივარება, არ არის საჭირო იმაზე ფიქრი, რომ ”ქიმია” ამ შემთხვევაში ცუდია. უნდა იცოდნენ, რომ ადამიანის ორგანიზმში ეპიდურული ანალგეზიის ზემოქმედების გარეშეც  ხდება ქიმიური პროცესები. მაგალითად, როგორც ზევით უკვე აღვნიშნეთ,  სტრესის დროსაც მიმდინარეობს ქალის ორგანიზმში ქიმიური პროცესები, გამოიყოფა:  ადრენალინი, ნორადრენალინი, კორტიზოლი, რომლებიც უარყოფითად მოქმედებენ ორგანიზმზე, ესეც  ორგანიზმის  შიდა ქიმიური პროცესებია. სტრესის ნეგატიური ზემოქმედება ბევრად უარესია ადამიანის ორგანიზმისთვის,  ვიდრე  ჩვენს მიერ ჩატარებული ეპიდურული ანალგეზია. ასეთი მიდგომით, ზოგადად ადამიანი ერთი დიდი ბიოქიმიური ლაბორატორიაა.

 

  1. რას გვეტყვით ზოგადი ანესთეზიით საკეისრო კვეთის ჩატარებაზე?

ზხზხზხცცცცზოგადი ანესთეზიით საკეისრო კვეთის ჩატარება ხდება ორ შემთხვევაში: ან კლინიკაში არ ჰყავთ შესაბამისი ცოდნის ანესთეზიოლოგების ბრიგადა, რომლებიც სერიოზულად არიან დაკავებულები ანესთეზიოლოგიით და ამიტომაც ყველას უკეთებენ ზოგად ანესთეზიას,  და  მეორე ან ის კეთდება ექსტრემალური ჩვენებით: პლაცენტის აცლა, ნაყოფის დისტრესი, პერინატალური სისხლდენა, ასევე კოაგულოპათიის (სისხლის შედედების დარღვევა), სისტემური ინფექციის ან დედის ც.ნ.ს სისტემის პათოლოგიის, პრეეკლამფსიის და ეკლამფსიის  დროს, როდესაც არსებობს რეგიონალური ანესთეზიის უკუჩვენება.ასეთ სიტუაციებში ზოგადი ნარკოზის ჩატარება მსოფლიო სტანდარტია.

რაც შეეხება გეგმიურ საკეისრო კვეთას, ასეთ შემთხევაში არც კი უნდა იყოს შეთავაზებული ქალისთვის ზოგადი ანესთეზია, რადგანაც ორსულობა იწვევს მკვეთრ ანატომიურ ცვლილებებს ქალის  ორგანიზმში, ასევე ზემო სასუნთ გზებში.   ორსულობის დროს ქალის ორგანიზმში ჰიდროფილობა (გაწყლოვანება) ძალიან მომატებულია და გაჯირჯვლებულია მთელი ორგანიზმი, რის გამოც ზემო სასუნთქი გზები არის შეშუპებული და მათთან მარტივი კონტაქტიც კი   იწვევს სისხლდენას და უფრო აგრესიულ რეაქციებს, ვიდრე სხვა შემთხვევაში. რაც შეეხება ჩვილს, ყველა მშობიარემ უნდა იცოდეს ის, რომ ზოგადი ნარკოზის დროს გამოყენებული ყველა მედიკამენტი, ამა თუ იმ ხარისხით, მეტ-ნაკლებად  გადის პლაცენტარულ ბარიერს იმიტომ, რომ ბავშვის და დედის  ეს სისხლის მიმოქცევის ერთი სისტემაა. ამის გამო ბავშვი შეიძლება დაიბადოს დეპრესიაში,  გამოხატული ქონდეს როგორც ძილიანობა, ასევე სუნთქვის პრობლემები, რომელიც საჭიროებს შემდგომ  ნეონატალოგიურ სერიოზულ ჩარევებს. ამიტომაც ზოგადი ნარკოზის დროს გართულებების რისკი მაღალია.

თუ ქალს ფეხმძიმობის პერიოდში აღმოაჩნდა გულის პათოლოგიები: აორტის სტენოზი, ან სხვა მძიმე მანკი, ეს  შეიძლება ჩაითვალოს წინააღმდეგ ჩვენაბად სპინალური ანესთეზიის და ზოგადად რეგიონალური ანესთეზიის დროს, ამ შემთხვევაში უკვე  შეიძლება ვიფიქროთ ზოგად ანესთეზიაზე. ამიტომაც ის მშობიარე, რომელიც  უბრალოდ თავისი თავის „კომფორტისთვის“  ითხოვს ან უნდა რომ მოითხოვოს საკეისრო კვეთის დროს ზოგადი ნარკოზი ჩვენების გარეშე  და მიზეზად მოყავს ის, რომ  მას ეშინია, უნდა რომ დაიძინოს და ვერაფერი  გაიგოს,  კარგად უნდა დაფიქრდეს ასეთი გადაწყვეტილების მიღების შესახებ.

 

  1. ანუ ზოგადად ის შიში და ნეგატიური შეხედულებები, რომელიც მუდმივად მუსირებს ადამიანებში ნარკოზის შესახებ,  მართალია?

„ზზზზზხჩვენ თავიდანვე უნდა გავიგოთ, რატომ აქვთ ადამიანებს შიში ზოგადი ანესთეზიის „ნარკოზის“ მიმართ. შიში ადამიანისთვის  დამახასიათებელი მოვლენაა. არსებობს სიკვდილის შიში, სიბნელის შიში და ასევე სხვა… ანესთეზიის შიში განიხილება როგორც სიკვდილის შიშთან ასოცირებული ფორმა, რომელსაც აქვს ძველი, საკრალური ხასიათი.

ზოგადი ანესთეზიის დროს ჩვენ მივდივართ სადღაც, არსად-უსასრულობაში და ვშიშობთ,  რომ იქიდან დაბრუნებას ვეღარ შევძლებთ. ამიტომაც ბევრ ადამიანს ზოგადი  ანესთეზიის-ნარკოზის ეშინია, ზოგადად   არანაირი წარმოდგენაც კი  არა აქვს   ნარკოზის შესახებ და მითუმეტეს  არასდროს მანამდე ამასთან შეხება არც ჰქონია. ყველანაირი ანესთეზია  მაღალი რისკის შემცველი ინვაზიური ჩარევაა და ის ითხოვს  მაღალ კვალიფიკაციას იმ ექიმისგან რომელიც მას ატარებს.

დღეისათვის ზოგადი ანესთეზიიდან გამოწვეული ლეტალური შედეგის დადგომის რისკი  დაყვანილია ნულოვან ნიშნულამდე, თუ მას პროფესიონალი ანესთეზიოლოგი მართავს. მაგრამ გართულებებს შესაძლოა მაინც ჰქონდეს ადგილი.

 

  1. რამდენად სერიოზული?

დიახ, სერიოზული. ანესთეზიოლოგი ის ადამიანია, რომელიც თავისივე ხელებით ქმნის კრიტიკულ მდგომარეობას იმისთვის, რომ ოპერაციის ჩატარება შესაძლებელი გახდეს. ადამიანს, რომელსაც ეღვიძა, გველაპარაკებოდა, გადაგვყავს ხელოვნურ ძილში-მართვად კომაში, კუნთები, რომლებიც აბსოლუტურად ტონუსში იყო, ვადუნებთ და გადადის რელაქსაციაში, ადამიანი, რომელიც სუნთქავდა ფიზიოლოგიურად უარყოფითი წნევის ზემოქმედების ქვეშ, გადაგვყავს დადებითი წნევის სუნთქვის ქვეშ (აპარატული სუნთქვა). ანესთეზიოლოგმა უნდა შეავსოს ის ფუნქცია, რომელიც მანვე დაარღვია, ასეთ შემთხვევაში ნება უნდა  იბოძოს და  ისუნთქოს  პაციენტის მაგივრად, უნდა უზრუნველყოს მისთვის ადექვატური  ფილტვების ვენტილაცია. ჩვენ თუ გავუჩერებთ პაციენტს გულს იმისათვის, რომ შეუცვალოთ მას სარქველი, მაშინ ჩვენ  უნდა ვუზრუნველყოთ როგორც  გულის კუნთის,  ასევე თავის ტვინში და შინაგან ორგანოებში სისხლის მიმოქცევის დაცვა.

დიახ, ანესთეზიამ შეიძლება მიგვიყვანოს გართულებამდე ანაფილაქსიური რეაქციის განვითარების გამო, რისი მიზეზიც არის პაციენტისთვის რომელიმე პრეპარატის გადაუტანლობა. ამის  წინასწარი პროგნოზირება შეუძლებელია. ალერგიული რეაქციები შესაძლებელია განვითარდეს ყველა წამლის ნივთიერებაზე,  რომელსაც იყენებს ექიმი.
ჩვენს პროფესიაშიც არის და ხდება ისეთი რამ, რაც ჩვენზე არ არის დამოკიდებული. მაგალითად: ყველაფერი იყო შესრულებული გეგმიურად, საშტატო პროტოკოლების სრული დაცვით, მაგრამ პაციენტი მოკვდა უკვე გამზადებული საბუთებით სტაციონარიდან გაწერის წინ.

რატომ?

მიკროსკოპიული ტრომბი მოწყდა და დაახშო სისხლძარღვი, რომელიც სისხლით ამარაგებს სინუსურ კვანძს, ეს უკანასკნელი კი მართავს გულის რითმს. ისმება კითხვა: ჩვენ აქ რა შუაში ვართ? მაგრამ ის ხომ ოპერაციის შემდეგ მოკვდა…

 

  1. გარანტიები საერთოდ არ არის?

არა. სწორედ უნდა გაიგოს ყველამ. ანესთეზიოლოგია ეს ისეთი სპეციალობაა, რომელიც ცალკე არ ცოცხლობს. ეს არის კლინიკური მედიცინის ერთ-ერთი მხარე და მუშაობის პრინციპები ჩვენ  ერთი გვაქვს.

წარმოიდგინეთ, რომ თქვენ ქირურგს შეეკითხოთ,  თქვენ მაძლევთ გარანტიას რომ ოპერაცია  100%-ით იქნება წარმატებული?  ყველა ქირურგი გიპასუხებთ, რომ ჩვენ გვაქვს დიდი გამოცდილება, რომ გართულების პროცენტი სტატისტიკით არის „ამდენი და ამდენი“. მაგრამ არცერთი პატიოსანი ქირურგი არ გეტყვით, რომ კი „დედას გეფიცებით“ ყველაფერი 100%-ით იქნება. როდესაც საქმე ეხება ინვაზიურ პროცედურებს, ყოველთვის არის გართულებები.

 

  1. რას გვეტყვით წამლის გადაჭარბებული დოზირების შესახებ, მართლა არსებობს ზოგადი ნარკოზის დროს ასეთი საშიშროება?

არა, არ არსებობს. არსებობს მხოლოდ არაადექვატური დოზის შერჩევა.

შეუყვანეთ პაციენტს პრეპარატი? თუ მან სუნთქვა გააჩერა, მაშინ გადაიყვანეთ მართვით სუნთქვაზე. დაეწია არტერიული წნევა? მაშინ შეამცირე პრეპარატის დოზა. გადაწყვიტე! პაციენტის ორგანიზმი მთლიანად  იმყოფება ანესთეზიოლოგის განკარგულების ქვეშ.

ანესთეზიოლოგია-რეანიმატოლოგია მაღალი რისკის შემცველი პროფესიაა და ითხოვს ექიმისგან როგორც ბევრი რამის კეთებას და ასევე  ბევრ ცოდნას. საეთოდ ანესთეზიოლოგები საკმაოდ მაღალ პროფესიონალური ადამიანების კასტას მიეკუთვნებიან, ამ სპეციალობის შესწავლა მარტო წიგნებით შეუძლებელია, ანესთეზიოლოგმა უნდა იცოდეს ფიქრი. შეიძლება წაიკითხო ძალიან ბევრი წიგნი, პროტოკოლი, რეკომენდაციები მაგრამ შეიძლება მუშაობის დროს შეეჯახო ისეთ გართულებას რომელიც არსად არ წაგიკითხავს. ანესთეზიოლოგის ამოცანა არის არასტანდარტულ სიტუაციებში იპოვოს გამოსავალი. ამ პროფესიაში არ შეიძლება არაპროფესიონალი იყოს ექიმი, არაპროფესიონალი ადამიანები ამ სპეციალობაში დიდხანს ვერ ჩერდებიან, ამ პროფესიაში ბევრი რამე უნდა იცოდე და ბევრი რამ უნდა აკეთო, აქ ან მუშაობენ, ან  არა, ან  საერთოდ მიდიან ამ პროფესიიდან, იმის გათვალისწინებითაც თუ კი მათ ვიღაც მხარდამჭერი ჰყავთ. ცუდ ქირურგს შეგიძლიათ მისცეთ ინსტრუმენტების იდეალური ნაკრები, მაგრამ ის ცუდად ჩაუტარებს პაციენტს ოპერაციას. ჩვენს სპეციალობაში-ანესთეზიოლოგიაშიც ასეა.

ანესთეზიოლოგ-რეანიმატოლოგს აქვს პერსონალური პასუხისმგებლობის ძალიან მაღალი ხარისხი, ამიტომაც დაზღვევა „ჩვენგან განსხვავებით“ ამერიკაში ანესთეზიოლოგებს უფრო მაღალი აქვთ ვიდრე ქირურგებს.

ზოგადად ანესთეზიოლოგს უნდა ჰქონდეს მამაკაცური აზროვნების  უნარი, რომ დასახოს ბევრი ამოცანა; ეს არის იმის შესაძლებლობა,  რომ სწრაფად მიიღოს გადაწყვეტილება კრიტიკული მდგომარეობის დროს, შეძლოს და  დააჯეროს ისტერიის და ყვირილის  გარეშე  სხვა ადამიანები. თუ ანესთეზიოლოგიური რისკი მოითხოვს, ანესთეზიოლოგი უფლებამოსილია  გადადოს გეგმიური  ქირურგიული ოპერაცია, მითუმეტეს  რომ  ასეთი გადაწყვეტილებები   ქირურგიულ სამსახურს  არ  სიამოვნებთ.  ანესთეზიოლოგია ისეთი სპეციალობაა,  სადაც უბრალოდ რამის თქმა არ შეიძლება  „აი ვთქვი და წადი და გააკეთე“. ამიტომაც ანესთეზიოლოგი უნდა იყოს როგორც მკაცრი, ასევე ლმობიერი. უნდა იცოდეს  და მოახერხოს სწორი ზღვარის პოვნა,  რადგან თუ ქირურგთან მოგივიდა მწვავე ლაპარაკი, მაშინ წარმოიქმნება ქრონიკული  ქირურგიული კონფლიქტი.  კონფლიქტი საოპერაციოში  არასასურველი ფაქტია, იმიტომ რომ ადამიანები, რომლებიც იქ მუშაობენ, არიან როგორც ჩვენთან იძახიან „წყალქვეშა ნავში“.

 

  1. ასეთი შედარებაა?

დიახ, ზუსტად ასეა. რატომაც არა? საოპერაციოში  ჩაკეტილი სივრცეა, ხელოვნური შუქი, ვენტილირებული ოთახი, ყველგან მონიტორები, ხმაური, დასხივება, ქიმიური ზიანი. ყველაფერი არის. რითი არ ჰგავს წყალქვეშა  ნავს?